تبلیغات
تنوع زیستی و طبیعت - مطالب شهرام صمدی خادم
 
تنوع زیستی و طبیعت
Biodiversity and Nature
درباره وبلاگ


تنوع زیستی به معنای قابلیت تمایز بین ارگانیسم های زنده از هر منبع شامل اکوسیستم های زمینی، دریایی و اکوسیستم های آبزی، همچنین شامل ترکیبات اکولوژی که بخشی از اکوسیستم ها را تشکیل می دهند، می باشد. تنوع زیستی علاوه بر آنکه نیازهای ضروری و اولیه انسان ها را نظیر خوراک، پوشاک و مسکن فراهم می آورد، سلامت و شادابی روح و جسم، رونق اقتصادی و پیشرفت روزافزون و همه جانبه ما را نیز تضمین می کند. روند رو به رشد تهدید این گنجینه حیات سیاست مداران و متفکران را به توجه بیش از پیش به این مقوله معطوف داشته است.

مدیر وبلاگ : شهرام صمدی خادم
نظرسنجی
چقدر با مبحث " تنوع زیستی " آشنایی دارید؟






 1- قطعنامه ها و تصمیمات سازمانهای بین المللی

یكی از ویژگیهای اصلی سازمانهای بین المللی این است كه تعداد خیلی كمی از آنها قدرت تصویب متون الزام آور حقوقی را دارند. تنها سه سازمان از میان همه سازمانهایی كه با موضوعات حفاظت از محیط زیست مربوط می شوند، چنین قدرتی را دارند. بدین ترتیب، سازمانهای بین المللی از زمان ظهورشان در قرن نوزدهم، قطعنامه های غیر الزام آوری را خطاب به دولتهای عضو تصویب نموده اند. این رویه طی سالها، بویژه در حوزه های جدیدی از مقررات بین المللی همانند حفاظت از محیط زیست، اهمیت فزاینده ای پیدا كرده است. «توصیه نامه ها» و «اعلامیه های اصول» كنفرانس هایی همچون استکهلم یا اجلاسهای برنامه محیط زیست ملل متحد (ونکوئر 1976، مار دل پلاتا 1977، نایروبی 1978) تأثیر عظیمی بر تكامل حقوق بین الملل محیط زیست داشته است.

علاوه بر این، تكثر سازمانهای بین دولتی، تعداد و تنوع متون غیر الزام آور را به نحو قابل ملاحظه ای افزایش داده است، زیرا كه آنها ابزارهای اصلی بیان برای اكثر سازمانها محسوب می شوند. با توجه به قطعنامه های متعددی كه از طریق اجماع تصویب و در عمل اجرا شد و به آنها استناد گردید، ممكن است استدلال شود كه آنها در حال حاضر یك منبع شناخته شده حقوق بین الملل را تشكیل می دهند كه در اساسنامه دیوان بین المللی دادگستری پیش بـینی نشده است یـا اینكه فـن نوینی بـرای ایجاد قـواعد حقوقی بـین المللی می باشند. این فن بویژه در تثبیت قانون برای حوزه های جدیدی كه در آن تصمیمات سریع مورد نیاز می باشد مثل حقوق بشر، كشف و بهره برداری از فضای بیرونی جو و بستر اعماق دریا و حقوق محیط زیست موثر می باشد.

شورای امنیت ملل متحد بواسطه كاركردهای حفظ صلح خود و دیگر نقش های اعطایی به آن، یكی از معدود نهادهایی است كه می تواند تصمیمات الزام آور اتخاذ نماید. اقدامات آن در رابطه با نابودی زیست محیطی در خلیج فارس پس از تجاوز عراق به كویت، حاكی از نگرانی شدید نسبت به حفاظت از محیط زیست طی مخاصمات مسلحانه می باشد.علاوه بر این، مطابق ماده 5 كنوانسیون مربوط به منع استفاده نظامی یا دیگر بهره برداری های خصمانه از فنون تغییر محیط زیست، هر دولت عضوی كه بر این باور است كه دولت عضو دیگر تعهداتش را نقض می كند، می تواند نزد شورای امنیت شكایت نماید. دولت اخیر، ممکن است بپذیرد كه با قدرت تصمیم گیری تحقیق شود که آیا دولت شاكی به علت نقض كنوانسیون مزبور آسیب دیده یا ممکن است آسیب ببیند. به هر حال، نتایج چنین تصمیمی مورد بحث نمی باشند. بدون شك آنها شامل اعمال مواد 36 و 37 منشور ملل متحد كه شیوه های حل و فصل اختلافات را توصیه می كنند، خواهند بود.

سازمان همكاری اقتصادی و توسعه (OECD) در زمینه حفاظت از محیط زیست صلاحیت وسیع تری دارد. این سازمان دولت های صنعتی با اقتصاد بازار می تواند به منظور تحقق اهداف خویش تصمیماتی را اتخاذ نماید، كه همه اعضایش را ملزم نماید مگر اینکه به گونه ای دیگر بیان شده باشد. به هر حال ماهیت این سازمان به عنوان یك نهاد مطالعاتی و مشاوره ای، به این معنی است كه عـملاً تصمیمات زیـست محیطی الزام آور نادر و غیر معمول می باشند و وقتی كه اتخاذ می شوند عموماً به موضوعات فنی محدود همانند مبادله اطلاعات در خصوص بایفنیل پلی كلرینه ها (PCBs)، پذیرش متقابل داده ها در بررسی های شیمیایی، و تأسیس یك ركن چند جانبه برای مشاوره و نظارت و مراقبت بر تخلیه فضولات رادیو اكتیوی در دریا می پردازند.

بر عكس آن در اتحادیه اروپا صادق است كه قدرت تصویب دو نوع اقدامات الزام آور را به اعضای خود تفویض نموده است: «مقررات» اجباری با همه اجزاء و مولفه های آن كه در همه دولت های عضو مستقیماً قابل اعمال می باشند و «رهنمودها» و دستورالعمل هایی كه هر دولتی را ملزم می نمایند تا به یك نتیجه خاص برسد اما ابزارها و شیوه های كنترل انفرادی دولت را واگذار می كنند. متون بیشماری كه دارای ویژگی اجباری هستند، عموماً به شكل رهنمودهایی راجع به آلودگی آب و هوا، تخلیه فاضلاب و حفاظت از گونه های حیوانات وحشی به تصویب رسیده اند.این رهنمودها به دولت های عضو اجازه می دهند تـا موضوعات زیست محیطی در داخل جـوامع مزبور را بـه طور مشترك تنظیم و قاعده مند كنند.

قطعنامه های صادره از كنفرانس ها یا سازمانهای بین المللی اغلب به شكل «توصیه نامه های رهنمودی» یا «اعلامیه ی اصول» می باشند.

«توصیه نامه های رهنمودی»، حجم عظیمی از اعمالی را تشكیل می دهند كه سازمانهای بین دولتی برای دولت های عضو به آنها مبادرت می ورزند. اهمیت چنین توصیه نامه هایی از حقوق سازمان های بین المللی نشأت می گیرد. دولت های عضو در الحاق به یك نهاد بین المللی، تعهدات مندرج در سند مؤسس سازمان مزبور را كه اغلب به صورت كلی یا در عبارتهای چكیده تدوین شده، آزادانه می پذیرند. یكی از كاركردهای اركان تشكیل دهنده سازمان، تشریح و تفصیل تعهدات دولت های عضو در موارد مشخص و معین می باشد. قطعنامه های مصوب ارکان ذی صلاحی كه از طرف این سازمان سخن می گویند برای تفسیر و بكارگیری قواعد كلی مزبور، مورد استفاده قرار می گیرند. توصیه های مزبور اگر چه رسماً اجباری نیستند، اما خطاب به دولتهای عضو، خط مشی ها و تفاسیر معتبری را پایه گذاری می کنند كه به طور كلی بایستی به آنها احترام قابل ملاحظه ای گذاشت.

«تـوصیه های رهنمودی» مرتبط با حفاظت از محیط زیست، نـقش مـهمی در فعالیتهای اكثـر سازمانهای غیر دولتی و به طور كلی در تـوسعه حقوق بین الملل محیط زیست ایفا نموده اند. مجمع عمومی سازمـان مـلل متحد در خصوص تغییرات جهانی آب و هوا، قطب جنوب، ماهی گیری با تورهای شناور، توسعه پایدار و در واقع تقریباً همه موضوعات نگران کننده بین المللی، قطعنامه هایی را تصویب نموده است. سازمان همكاری توسعه اقتصادی (OECD) در خصوص موضوعاتی همچون فرآورده های خطرناك، آلودگی فرامرزی، گردشگری، مدیریت فاضلاب، رابطه میان محیط زیست و اقتصاد، مدیریت منابع طبیعی و مدیریت مناطق ساحلی توصیه نامه هایی را در سطح منطقه ای تصویب نموده است.

«اعلامیه های اصول» از «توصیه نامه های رهنمودی» متمایز می باشند، از این نظر که آنها اقدام دقیقی را كه بایستی تعهد شود، پیش بینی نمی كنند، اما ممکن است خط مشی های كلی را جهت پیروی دولت ها تعیین نمایند و نیز ممكن است بر توسعه قواعد حقوقی بعدی تأثیر قابل ملاحظه ای داشته باشند. كاركرد دیگر اصول، اعلام اجماعی اجتماعی و بنیادین در خصوص مبنای منطقی اساسی برای یك پیكره حقوقی است. از این لحاظ، «اصول» یكی از اهداف بنیادین هر نظام حقوقی را كه شناسایی و تدوین ارزشهای اجتماعی نو ظهور می باشد كه در درون آن جامعه ضروری شناخته شده اند، برآورده می سازند. در سطح بین المللی این امر از طریق اعلامیه های تصویبی و اعلامی سازمانهای جهانی یا كنفرانسهای بین المللی قابل حصول می باشد.

شایـد اصول بیشتر از زمـینه های دیـگر حقوق بـین المـلل، به نحو گسترده ای در حقوق بـین المـلل مـحیط زیست مورد استفاده قرار می گیرند. همه متون مهم حقوق نرم در برگیرنده اصولی می باشند كه معین و مورد استقبال بوده و معنی واقعی و مشخصی در رویه قضایی و معاهدات بین المللی دارند. معاهده 1997 اتحادیه اروپا تحت عنوان شانزدهم، اصولی را تعیین نموده كه برای راهبری سیاست اروپایی در خصوص محیط زیست ارزشمند می باشند، اصولی كه به قوانین ثانویه در شورای اروپا شكل می دهند. بند 2 ماده 174 مقرر می دارد كه سیاست زیست محیطی شورای اروپا بایستی بر اصل احتیاطی و اصولی كه بر اساس آنها باید اقدام پیشگیرانه اتخاذ نمایند، مبتنی باشد كه در این شرایط آسیب زیست محیطی باید به عنوان یك اولویت در منبع اصلاح گردد و اینكه آلوده كننده بایستی خسارت پرداخت نماید.

مفهوم اصل و در صورت وجود ارزش حقوقی یك اصل، از یك نظام حقوقی به نظام حقوقی دیگر با تعاریف و كاربرد اصول مختلف تغییر می كند. اصول می توانند توصیفی باشند و بر ویژگیهای اساسی نهادهای حقوقی دلالت نمایند یا قواعد حقوقی بنیادین را تعیین نمایند و یا با ارزش قائل شدن برای قواعدی كه هنوز در اسناد حقوقی رسمی نمی گنجند، اگر چه مهم به نظر می رسند، شكاف های موجود در حقوق موضوعه (اثباتی) را پر نمایند. اصول می توانند بنیادین (برابری و قطعیت حقوقی) یا فنی (نسبیت) باشند. آنها ممكن است در قوانین اساسی و قواعد بنیادین، همانگونه كه در عرفهای حقوقی قارة اروپا آمده ظاهر شوند، یا ممكن است ساختاری حقوقی داشته باشند. به عقیده بعضی ها، یك اصل، سمت و سو و جهت كلی را كه حقوق موضوعه بایستی پیروی نماید، تصریح می نماید و مبنایی منطقی برای حقوق فراهم می سازد بدون اینكه خود قاعده ای الزام آور ایجاد نماید. بنا به تعریف دیگر، یك اصل، آنجائیکه درجه انتزاع خیلی زیاد است، به نحوی كه استنتاج تعهدات با درجه ای از قطعیت امكان پذیر نمی باشد و بدین ترتیب، حاشیه ای با اختلاف زیاد درك یا صلاحدید برای بازیگر می گذارد، قاعده ای برای رفتار نامشخص است.

اكثر اصول زیست محیطی اعلامی در اعلامیه ها، به یك شكل یا اشكال دیگری، در متون قراردادی، در دستور كار نهادهای خاص بین المللی و در رویه دولتها از نو پدیدار گشته اند. نفوذ اصول مندرج در اعلامیه استكلهم، منشور جهانی طبیعت و اعلامیه ریو 1992 در خصوص محیط زیست و توسعه غیر قابل انكار می باشد. دیگر اعلامیه های اصول، مستقیماً به ایجاد قواعد الزام آور منتهی شده اند، از جمـله مـنشور اروپـایی آب، توصیه های سازمان توسعه و همكاری اقتصادی (OECD) 1974 كه در برگیرنده اصول مربوط به آلودگی فرامرزی می باشند، و بیانه اصول رفتار در زمینه محیط زیست یونپ (UNEP) 1978 برای راهبری دولتها به منظور حفاظت و بهره برداری هماهنگ منابع طبیعی تسهیمی میان دو یا چند كشور می باشند. نهایتاً حتی آنجائیكه اعلامیه های اصول مستقیماً به قواعد الزام آور تغییر شكل پیدا نمی كنند، ممكن است برای هدایت دولتها در تصویب قوانین مورد استفاده قرار گیرند. بدون اعلامیه استكلهم، احتمالاً قوانین ملی زیست محیطی، كمتر و ضعیف تر خواهد شد.

 

2- تصمیمات كنفرانس اعضاء / اجلاس اعضاء

 كنوانسیون وین در مورد حقوق معاهدات به روشنی بیان می كند كه دولتهای عضو موافقتنامه های بین المللی ممكن است موافقتنامه را تفسیر نمایند یا عبارات آن را از طریق رویه بعدی دولت تعریف نمایند. کنفرانسها یا اجلاس های تصمیم گیری اعضاء كه با موافقتنامه های زیست محیطی چند جانبه (MEAs) ایجاد می شوند، به نحو فزاینده ای تصمیمات تفسیری، توصیه نامه ها و دستورالعمل هایی برای اقدام را تصویب می نمایند. از آنجا که تصمیمات و توصیه نامه ها، درك و فهم مشترك دولت های عضو در خصوص قواعد و تعهدات مندرج در موافقتنامه مزبور را بیان می نمایند، می توانند ارزش حقوقی قابل ملاحظه ای داشته باشند. اقدامات توافقی مصوب اعضاء مشورتی معاهده قطب جنوب، مجموعه ای از مقررات رفتـاری واقـعی را بـرای همه فعالیت ها در منطقه جنوب تشكیل میدهند و خود نیز با تصمیمات و قطعنامه های با ارزش پندآمیزی بیشتر تـكمیل می شوند. در طی دهه 1960 به تنهایی حدود 74 اقدام توافقی، تصویب شد.

شبیه به همین، اجلاسهای رامسر، كنوانسیون تنوع بیولوژیكی (CBD) و كنوانسیون مربوط به تجارت بین المللی گونه های در معرض انقراض (CITS)، توصیه نامه، تصمیمات و دستورالعمل های بیشمار و مفصلی را همچون دستورالعمل های بُن در خصوص دستیابی به منابع ژنتیكی و تسهیم عادلانه و برابر منافع ناشی از بهره برداری از آنها، مصوب كنفرانس ششم اعضاء كنوانسیون مربوط به تنوع بیولوژیكی که قبلاً بیشتر مورد بحث قرار گرفته، ایجاد نموده اند.

 

3- برنامه ها و طرحهای اقدام

در حالیكه «توصیه های رهنمودی»، دولتهای عضو یك سازمان بـین المللی را خطاب قـرار مـی دهند، «بـرنامه های اقدام» اغلب سازمانهایی كه آنها را تدوین نموده اند، مورد خطاب قرار می دهند و فعالیتهایی را كه طی یك دوره مشخص زمانی تعهد می نمایند، اعلام می كنند. بـرای مثال، جامعه اروپا از 1973 بـرنامه اقدام هایی را برای دوره های پنج ساله متوالی تصویب نموده است. مشابه همین، اتحادیه جهانی حفاظت (IUCN) در سال 1980 برنامه اقدام جهانی خود را تحت عنوان «راهبرد حفاظت جهانی» پیشنهاد نمود.

به طور طبیعی، معاهدات ایجاب می كنند كه دولت های عضو به رفتار خاصی متعهد شده یا از رفتار خاصی خودداری نمایند، اما اغلب ماهیت مشكلات زیست محیطی، تعیین مضمون دقیق تعهدات را غیر ممكن می سازد، بویژه هنگامی كه به آلودگی بلند مدت یا مشكلات طولانی مدت پرداخته می شود. نتیجۀ آن حتی در صورتیکه تعهدات مبهم باشد، قابل پیش بینی و ملال انگیزتر است. برای مثال، كنوانسیون ژنو 1979 در خصوص آلودگی فرامرزی طولانی مدت هوا مربوط به آلودگی «در فاصله ای است كه در آنجا به طور كلی تمییز بین منبع یا منابع انتشار آلودگی وجود ندارد». تعهدات دولت های عضو ،بجای وظایف دقیق ثابت، همكاری در زمینه تحقیق و اجرای برنامه مشترك نظارت مستمر و ارزیابی طولانی مدت آلودگی هوا می باشد. دولتهای عضو همچنین با تشریح سیاست ها و راهبردهای مبارزه با تخلیه آلوده كننده ها در فضا موافقت می نمایند. كنوانسیون پاریس جهت مبارزه با بیابان زایی در كشورهایی كه خشكسالی جدی یا بیابان زایی تـجربه می نمایند، بـویـژه در آفـریقا، بـرنامه های اقدامی در سطوح مـلی، زیـر منطقه ای و منطقه ی را در نظر گرفـته است كه از طـرف نـهادهـای بـین دولتی و غیردولتی مورد حمایت قرار می گیرد.

معاهداتی كه به برنامه های اقدام اشاره می نمایند، ممكن است با تعهداتی دقیق تر برای طرفین متعاهد از طریق انعقاد پروتكل های الحاقی به متن اصلی تكمیل شوند، برای مثال، كنوانسیون ژنو 1979 در خصوص آلودگی فرامرزی بلند مدت هوا، با مجموعه ای از پروتكل هایی كه دقت بیشتری به تعهدات دولت های عضو آن میدهند، تكمیل شده است. ترتیباتی مشابه همین برای بسیاری از معاهدات دریاهای منطقه ای موجود می باشد.

بدون تردید نخستین برنامه اقدام معروف، برنامه اقدام برای محیط زیست انسان، مصوب كنفرانس 1974 استكهلم در خصوص محیط زیست انسان می باشد. متن مزبور مركب از 109 توصیه نامه می باشد كه گاهی اوقات خطاب به دولت ها است و گاهی اوقات خطاب به سازمانهای بین المللی و گاهی اوقات به هر دوی آنها.

این متن نه تنها دلیل اقداماتی كه باید انجام شود را در بردارد بلكه حاوی توصیه نامه های رهنمودی نیز می باشد. در حقیقت، متن مزبور به عنوان مبنایی برای تعداد زیادی از اقدامات بین المللی اتخاذ شده از زمان تصویب آن، عمل كرده است، از جمله طرح بررسی زیست محیطی جهانی (مراقبت از زمین) به منظور ارزیابی وضعیت محیط زیست. همچنین این متن اساس كنوانسیونهای جهانی و مطالعات مورد حمایت سازمانهای بین دولتی گوناگون و برنامه دریاهای منطقه ای یونپ كه در سال 1974 آغاز گردید، بوده است. دستور كار 21 مصوب كنفرانس 1992 ریو، به عنوان یك برنامه جهانی برای توسعه پایدار جایگزین آن شد و به هر فصلی ارزیابی هزینه اقدامات پیشنهادی را اضافه نمود. نقش متون غیرالزام آور در پیگیری كنفرانس ملل متحد در خصوص محیط زیست و توسعه (UNCED) گسترش یافت. مجمع عمومی ملل متحد در 22 دسامبر 1992 كمیسیونی در مورد توسعه پایدار (CSD)، «بخاطر تضمین پیگیری موثر كنفرانس مزبور» و «بررسی پیشرفت اجرای دستور كار 21 در سطوح ملی، منطقه ای و بین المللی» ایجاد نمود كه كاملاً با اصول اعلامیه ریو در خصوص محیط زیست و توسعه راهبری می شد. بدین ترتیب، نهادی با یك قطعنامه غیر الزام آور مجمع عمومی ایجاد شد كه وضعیت پایبندی به دو سند بین المللی غیر الزام آور دیگر را مورد بررسی قرار می دهد. رویه گزارش دهی ادواری پیش بینی شده برای كمیسیون توسعه پایدار (CSD)، فن و تکنیکی است كه به طور وسیع برای نظارت بر وضعیت پایبندی به تعهدات قانونی بین المللی مورد استفاده قرار می گیرد اما تاكنون دولت ها بر اساس مفاد معاهده موظف به ارائه گزارش بوده اند. به هر حال، كمیسیون توسعه پایدار (CSD) خواستار اطلاعاتی بر اساس «تعهدات» و «اهداف توافقی» مندرج در دستور كار 21 می باشد، از جمله اطلاعاتی كه به تأمین منابع مالی و انتقال فن آوری مـرتبط می باشند. اهمیت این مفـاد بیشتر در محو كـردن خط میان اسناد بین المللی الزام آور و غیر الـزام آور مـی باشد.

 

4- استاندارد سازی

قواعد بین المللی نه تنها ممكن است توسط دولتها توسعه یابند بلكه توسط سازمانهایی كه در آنها بازیگران خصوصی غالب می باشند نیز توسعه یابند. این استانداردهای توسعه یافته ممكن است مستقیماً برای سازمانهای خصوصی یا برای دولتها بكار گرفته شوند. سازمان بین المللی استاندارد سازی یكی از چنین سازمانهایی می باشد. این سازمان، فدراسیونی است از بالغ بر 100 هیأت استاندارد سازی ملی كه از هر كشور دارای نمایندگی، یک هیأت حضور دارد. سازمان مزبور در 1946 تشكیل شد تا شرایط و استانداردهای فنی را هماهنگ نماید. هر هیأت ملی تركیب نمایندگانش را ایجاد می كند كه بایستی شامل آمیزه ای از تولید كننده، مصرف كننده و دیگر ذی نفعان باشند. هر هیأتی غالباً مقامات دولتی را در بر دارد. در اجلاسهای بین المللی، استانداردهای مزبور را تصویب می نمایند. تا اواخر دهه 80 ، این استانداردها از جمله استاندارد جهانی مدیریت كنترل كیفیت، منبع استانداردهای نو پدید مدیریت زیست محیطی بود. استانداردهایی دیگر از مجموعه مقررات رفتاری مشترك نشأت می گیرد. مشابه همین، استانداردهای مدیریت زیست محیطی، گاهاً رقابتی، در اروپا و در حقوق ملی توسعه یافت.

استانداردهای مدیریت زیست محیطی، ایجاب می کنند که مدیریت گروه مزبور سیاست زیست محیطی آن سازمان را تعیین کند و تضمین نماید که ماهیت، مقیاس و اثرات زیست محیطی فعالیت های آن مناسب    می باشد. هر قابلیت ثبت شده ای باید به پیشرفت مستمر، تبعیت از قوانین مرتبط و پیشگیری از آلودگی متعهد باشد. تعهد مزبور بایستی در دسترس عموم باشد و سازمان مزبور بایستی برای تعیین اثرات زیست محیطی فعالیتهای آن رویه هایی را فراهم نماید. رویه هایی را بـرای مستند نمودن ایـن فـعالیت ها ایجاد و تداوم بخشد، مسئولیت های فردی را مشخص كند، نیروی انسانی مناسب را آموزش دهد و یك برنامه واكنش سریع را آماده سازد. بر این فعالیت ها بایستی به طور ادواری نظارت شود و در موارد عدم پایبندی اقدام اصلاحی اتخاذ گردد. بازرسی های زیست محیطی خواه داخلی یا خارجی ضروری می باشد.

 

5-مجموعه مقررات رفتاری

تعداد فزاینده ای از دستورالعمل ها یا مجموعه مقررات رفتاری در صنعت توسعه یافته است، از جمله شورای صنعت جهانی برای محیط زیست، مجموعه مقررات رفتاری بین المللی فائو در خصوص توزیع و استفاده از حشره كش ها، ابتكار مسئول مراقب انجمن تولید كنندگان مواد شیمیایی، اصول والدز (valdez) یا مسئولیت مشترك زیست محیطی (CERES)، منشور تجاری اتاق بازرگانی بین المللی (ICC) در خصوص توسعه پایدار و بیانیۀ گروه داچ / شل (Dutch/shell) در خصوص اصول كلی تجارت. گروه مزبور وظیفۀ «هدایت تجارت به عنوان مسئولیت مشترك اعضای جامعه و نیز نظارت بر قوانین قابل اعمال كشورها كه طی آن، آنها در راستای استانداردهای زیست محیطی و ایمنی و آرمانهای جامعه عمل می كنند»، را اعلام می نماید. 7 دولت تاکید می کنند كه شل بایستی فعالیت های خود را با لحاظ نمودن سلامت و ایمنی هدایت نماید و از محیط زیست به نحو مناسب محافظت نماید و به مقتضیات قانون مربوطه پایبند باشد و برای حفاظت از سلامت، امنیت و محیط زیست اقداماتی را ترتیب دهد. چنین اقداماتی به امنیت عملیات، امنیت تولید، پیشگیری از آلودگی هوا، آب و خاك و تدابیری جهت به حداقل رساندن آسیب ناشی از حوادث مربوط می شود.

نظارت خصوصی ممكن است با اعمال نفوذ اخلاقی یا عملی (تنبیهی) رفتار را به اندازه ای که حقوق اثربخشی دارد، محدود نماید. نقض دستورالعمل های خصوصی ممكن است ملاکی برای تخلف یا قصور باشد كه ابزارهای نسبتاً ارزانی را برای ارزیابی رفتار در مورد یك اختلاف فراهم می نماید. از طرف دیگر، دستورالعمل های خصوصی ممكن است متضمن نظارت حرفه ای انحصاری باشند كه با منافع عمومی در تضاد است و نسبت به قوانین دقت كمتری داشته باشند و با استانداردهای پایین تری نسبت به آنها از طریق فـرایند قانـونسازی طبیعی بـه تصویب بـرسند. آنجائیکه استـانداردها سخت و جدی مـی باشند، ممكن است دستورالعملهای مزبور نادیده گرفته شوند، مگر اینكه فشار عمومی نیرومندی برای پایبندی وجود داشته باشد. اصول والدز 1990 در خصوص رفتار زیست محیطی مشترك که اكنون به عنوان اصول مسئولیت مشترك زیست محیطی (CERES) شناخته شده، ممكن است در چارچوب این ضوابط مورد بحث و مذاكره قرار گیرد. اصول والدز توسط «ائتلاف نظام های اقتصادی مسئول از نظر زیست محیطی»، مرکب از گروهی از سرمایه گذاران و سازمانهای زیست محیطی مورد تصویب قرار گرفت. قصد، ایجاد خودگردانی (Self – governance) مشتركی بوده تا در داخل فرهنگی كه به همه زندگی احترام می گذارد و به استقلال خود افتخار می نماید، رویه های تجاری سازگار با اهداف حفاظت از محیط زیستِ شكننده را برای نسلهای آینده حفظ نماید.


منبع: http://samankianpoor.blogfa.com





نوع مطلب : قوانین و مقررات محیط زیست، تنوع زیستی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

اپلیکشن جذاب Biodiversity Is Us، نرم افزاری ست کاربردی جهت افزایش اطلاعات و معلومات در زمینه گونه های حیات وحش، از جمله معرفی حدود 400 گونه از جانوران از رده های مختلف، تشریح و توضیح در خصوص زیستگاه و محدوده انتشار گونه های حیات وحش، ویدئوهای مرتبط با معرفی گونه ها و نیز وضعیت گونه های موجود در لیست قرمز IUCN.
با استفاده از این نرم افزار اطلاعات مناسبی در خصوص موارد فوق می توان بدست آورد. این اپلیکشن از طریق لینک زیر از گوگل پلی قابل دسترسی می باشد.








نوع مطلب : معرفی اپلیکیشن اندروید، گونه های گیاهی و جانوری، تنوع زیستی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

ایران در لیست قرمز بدهکاران اکولوژیک

یکی از حوزه های بسیار با اهمیت فراموش شده در ایران استفاده ناکارآمد از داشته های محیط زیست بوده است. مرکز تحقیقات استراتژیک ریاست جمهوری در گزارشی با عنوان " سیاست‌گذاری محیط‌زیستی: چالش‌های جدید و پاسخ‌های کهنه" سیمای ناراحت کننده ای از شرایط زیست محیطی ایران ارایه کرده است که در بخشی از آن تاکید شده است . " مشکلات ناشی از استفاده ناپایدار از منابع، زمین، آب، هوا و غیره چشم‌انداز بسیار خطرناک و تهدیدکننده‌تری از داعش در جامعه ایران ترسیم می‌کند. جنگل‌زدایی، بیابان‌زایی، انتشار گازهای گلخانه‌ای و در نتیجه آلودگی شدید هوا، آلودگی دریاها و آب‌های شیرین (رودخانه‌ها، آب‌های زیرزمینی)، کاهش و انقراض گونه‌های گیاهی و جانوری، دفن نامناسب و غیراصولی مواد آلوده و سمی، استفاده بسیار زیاد از مواد آلی و سمی پایدار مانند کودهای شیمیایی یا سموم دفع آفات نباتی، فرسایش خاک و در نتیجه کاهش کیفیت خاک و غیره برخی از مهم‌ترین معضلات محیط‌زیستی در کشور به شمار می‌روند. "


ضعیف‌ترین عملکرد ایران مربوط به تنوع زیستی و زیستگاه با رتبه 133 از 180 کشور است. پس از آن به ترتیب شیلات با رتبه 110، اثرات بر سلامت با رتبه 109، کیفیت هوا با رتبه 109، آب و بهداشت با رتبه 101، اقلیم و انرژی با رتبه 97، منابع آب با رتبه 92، کشاورزی با رتبه 68 قرار می‌گیرد، شاخص جنگل فاقد آمار است.نکته قابل‌تأمل که ضرورت آسیب‌شناسی سیاست‌گذاری منجر به این عملکرد ضعیف را نشان می‌دهد، انتشار بارسنجی عملکرد محیط‌زیستی ایران در سال 2006 بر اساس شاخص‌های گزارش 2016 است. مقایسه رتبه‌ایران در این دو سال نشان می‌دهد به‌جز بهبود نسبی شاخص منابع آب و زیرشاخص فاضلاب و ثابت ماندن رتبه اقلیم و انرژی در طی 10 سال، افت بارز رتبه عملکرد محیط‌زیستی در کلیه شاخص‌ها وجود دارد که حادترین آن در شاخص کیفیت هوا با افت رتبه از 52 به 109 است .شاخص سرزمین شاد (happy planet index) دیگر شاخصی است که وضعیت محیط‌زیست را نشان می‌دهد. در آخرین رتبه‌بندی کشورها بر اساس این شاخص ایران با نمره 24 در رتبه 84 در بین 140 کشور جهان قرار گرفته است. رتبه پیشین ایران بر اساس این شاخص 77 از 150 کشور بوده است که با وجود کاهش تعداد کشورها ما نزول 7 رتبه‌ای را شاهد بوده‌ایم. این شاخص که هر سه سال یک‌بار مورد اندازه‌گیری قرار می‌گیرد و از حاصل‌ضرب شاخص رفاه اقتصادی (Experienced well-being) در شاخص امید به زندگی (Life expectancy) و نابرابری نتایج (Inequality of outcomes) تقسیم‌بر شاخص ردپای بوم‌شناختی (Ecological Footprint)، به دست می‌آید، نشان می‌دهد که رابطه‌ای ‌مستقیم و معنی‌دار بین سرزمینی که از طبیعتی مطلوب‌تر، با توان بوم‌شناختی بیشتر و غنای اکولوژیکی درخورتر بهره‌مند است با مردمی که در آن سرزمین زیست می‌کنند، وجود دارد. به عبارت ساده‌تر، هر چه زی‌گونگی حیات (تنوع زیستی) در کشوری بیشتر باشد، هر چه گیاهان و جانوران ساکن در یک قلمرو سیاسی، از امنیت بیشتر، زیستگاه غنی‌تر و امید به زندگی متعادل‌تری برخوردار باشند، انتظار می‌رود که مردم ساکن در آن اقلیم سیاسی هم از نشاط، شادی، روحیه و کارایی بیشتری برخوردار بوده و درجه افسردگی و میل به خودکشی (رتبه نخست استان ایلام در میزان خودکشی) در آن‌ها در کمینه باشد. در این گزارش امید به زندگی ایران 78.8 سال، سطح رفاه 4.6 از ۱۰، ردپای اکولوژیک 2.8 و نابرابری نتایج 23% گزارش شده است.

علاوه بر این شاخص‌ها، مقایسه روند ظرفیت زیستی و ردپای اکولوژیک ایران در طی 50 سال گذشته (فاصله سال‌های 1961 تا 2012) نشان می‌دهد که به‌موازات سقوط سرانه ظرفیت زیستی کشور در اثر افزایش جمعیت و نیز تخریب محیط‌زیست ناشی از برنامه‌های ناپایدار توسعه، نمودار سرانه ردپای اکولوژیک کشور صعودی بوده است. به‌گونه‌ای که در سال 2012 سرانه ظرفیت زیستی ایران ۰/۹ هکتار جهانی و ردپای اکولوژیک ۲/۸ هکتار جهانی است. به‌این‌ترتیب ایران در لیست قرمز بدهکاران اکولوژیک قرار دارد و میزان مصرف منابع زیستی و تأثیر آن بر محیط‌زیست حدود ۳/۱ برابر ظرفیت زیستی کشور است.

 ایران در لیست قرمز بدهکاران اکولوژیک قرار دارد و میزان مصرف منابع زیستی و تأثیر آن بر محیط‌زیست حدود ۳/۱ برابر ظرفیت زیستی کشور است.

به‌موازات افزایش شهرنشینی، به‌ویژه در کلان‌شهرها، ترافیک متراکم‌تر، آب‌وهوا آلوده‌تر، حاشیه‌نشینی شهری گسترده‌تر و آب شیرین در دسترس کمتر می‌شود. فقر گسترده تخریب و تخلیه منابع را شدت بخشیده است. به همین منوال نادیده گرفته شدن تبعات محیط‌زیستی، هزینه‌های گزافی در برداشته است. برنامه‌های محیط‌زیستی مانند وضع مالیات‌های سبز به دلیل عدم التزام به اجرا و عدم انطباق با ساختارهای مالیاتی و مدیریت محیط‌زیستی کشور با شکست مواجه می‌شوند. قوانین و مقررات به‌سختی و با مشکل اجرا می‌شوند. تعداد زیادی از معاهدات بین‌المللی در زمینه حفظ محیط‌زیست امضا و یا تصویب شده اما تنها تأثیر قابل ارزیابی آن‌ها رشد نسبی و اندک آگاهی تصمیم گیران و مردم بوده است.ایران در سطح گونه‌های جانوری تاکنون گونه‌هایی از نادرترین جانوران خود را به علت عدم کنترل شکار و تخریب زیستگاه‌های مربوطه از دست داده است.

 ایران در خصوص حفاظت از تنوع زیستی بسیار ضعیف بوده و سیاست‌های توسعه پایدار اکولوژیک یا وجود ندارند و یا به مرحله اجرا درنیامده‌اند. عدم وجود آگاهی و انتشار اطلاعات، الگوهای تولید و مصرف ناسازگار با محیط‌زیست، مکان‌یابی نامناسب برخی از فعالیت-های صنعتی و اقتصادی، ضعف در اجرای قوانین و مقررات، نبود ملاحظات محیط‌زیستی در سیاست-گذاری‌های کلان، فقدان شفافیت در سیاست‌ها (پررنگ بودن ملاحظات سیاسی و اقتصادی در تصمیم‌گیری‌ها) و کمبودهای تخصصی مدیریتی ذکر شده‌اند.

 

6 تالاب ایران در لیست قرمز مونترو

از مجموع 2800 تالاب کشور، 94 تالاب شناخته شده وجود دارد که از این تعداد 24 تالاب در کنوانسیون رامسر به عنوان تالاب بین‌المللی به ثبت رسیده است. از میان 24 تالاب بین‌المللی برخی دارای مجموعه‌ای از تالاب‌ها هستند ولی تحت عنوان یک تالاب شناخته می‌شوند، که با احتساب مجموعه تالاب‌ها، 35 تالاب بین‌المللی در کشور داریم. تالاب‌هایی که به لحاظ حفاظت و شرایط زیست‌محیطی در وضعیت مطلوبی به سر نمی‌برند یا در معرض خشک شدن قرار دارند، در لیست مونترو قرار می‌گیرند که از 24 تالاب بین‌المللی ایران، 6 تالاب در این فهرست قرار دارد که عبارتند از: تالاب انزلی، تالاب هامون (دهانه جنوبی پوزک)، تالاب هامون (صابوری و هیرمند)، تالاب نیریز و کمجان و تالاب شورگل، یادگارلو و دورگه سنگی.


 

۷۴ گونه جانوری ایران در «لیست قرمز»

74، عددی که چندین سال است در حال تکرار شدن است. این عدد نشان می‌دهد با گذشت نزدیک به یک دهه از انتشار لیست جامع اتحادیه جهانی حفاظت از محیط زیست (IUCN) درباره گونه‌های جانوری در لیست قرمز در سال ۲۰۰۷، تغییر عمده‌ای در وضعیت بسیاری از گونه‌های جانوری در معرض تهدید ایران صورت نگرفته است.

سه سال پیش، در آستانه روز جهانی حیات وحش، سازمان حفاظت محیط زیست اعلام کرده بود که «اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت»، ۷۴ گونه از جاندران مختلف ایران را در «سیاهه قرمز» قرار داده است.


منبع: مرکز تحقیقات استراتژیک ریاست جمهوری





نوع مطلب : تنوع زیستی ایران، گونه های گیاهی و جانوری، تخریب زیستگاه ها، انقراض، تنوع زیستی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


















منبع: www.theguardian.com




نوع مطلب :
برچسب ها : کشف گونه های جانوری،
لینک های مرتبط :

بیشتر اکولوژیست‌ها دو جنبه از تنوع زیستی را برای اندازه‌گیری آن در نظر می‌گیرند: یکی فراوانی گونه‌ها، یعنی تعداد گونه‌ها در یک اجتماع، و دیگری فراوانی نسبی است که یکنواختی انتشار افراد در میان گونه‌های یک اجتماع است.

 

فراوانی گونه

این اندازه‌گیری تنها شمارش تعداد گونه‌های یافت شده در زمانی که مشاهده کننده از اجتماع نمونه می گیرد میباشد. فراوانی گونه را باS  نشان می‌دهند. تنها پیچیدگی در این اندازه‌گیری این است که این تعداد تا حدی بستگی به اندازهٔ نمونه‌ای دارد که مشاهده کننده برمی‌گزیند. زمانیکه نمونه‌برداری صورت میگیرد، افراد را یکی یکی و به شکل تصادفی برمی‌گزینند، و گونهٔ هر فرد را ثبت می‌کنند. در آغاز گونه‌های جدید را به شکل معمول می‌گیرند، ولی پس از گذشت زمان افراد بیشتری از گونه‌های پیشین خواهند بود. شاید هیچ‌گاه یافتن گونه‌های جدید پایان نیابد، ولی هر چه بیشتر کمیاب می‌شوند، با افزایش تعداد افراد مورد آزمایش، فراوانی گونه‌ها نیز افزایش می‌یابد. در آغاز تند و سپس کندتر.

زمانی که این رخداد پیش می‌آید، باید تصمیم گرفت که چه تعداد از افراد را قرار است بشماریم تا بگوییم S را برآورد کرده‌ایم. تکنیک‌هایی وجود دارند که با کاربرد شکل این منحنی عددی را که در نهایت ثابت می‌شود را برآورد می‌کند. یا اینکه می‌توان تصمیم گرفت که S را زمانی در نظر بگیریم که تعداد گونه‌های جدید کمتر از حد مشخصی (بعنوان مثال ٪۱) از افرادی شود که می‌شماریم. اندازه‌گیری فراوانی گونه‌ها اطلاعات مفیدی را به دست می‌دهد واین مزیت را دارد که به راحتی به نمودار تبدیل می‌شود و فهم آن ساده است و به آسانی می‌توان آن را به مخاطب عمومی توضیح داد. اغلب این تنها نوع از تنوع زیستی است که می‌توان به دست آورد، مگر اینکه محقق کار میدانی انجام دهد. در بسیاری از موقعیت‌ها، فراوانی گونه‌ها برای انجام مقایسه‌ها، به ویژه میان زیست‌گاه‌های جغرافیایی، کافی خواهد بود. با این همه، شمارهٔ فراوانی گونه‌ها (S) می‌تواند گمراه کننده باشد. دو اجتماع را در نظر بگیرید، هر دو با یک تعداد گونه، ولی در یکی از آنها یک گونهٔ معمول و افراد کمی از دیگر گونه‌ها وجود دارد، در حالی که در اجتماع دیگر تعداد برابری از هر گونه وجود دارد. به شکل ناخودآگاه ما اجتماعی راکه افراد به شکل یک‌نواختی در میان گونه‌های دیگر پخش شده‌اند را متنوع‌تر از اجتماعی که تقریباً همهٔ افرادش متعلق به یک گونه هستند در نظر می‌گیریم. برای وارد کردن این موضوع در شمارش خود، نیاز داریم که فراوانی نسبی را در نظر بگیریم.

 

فراوانی نسبی

می‌دانیم که در بیشتر اجتماع‌ها، برخی گونه‌ها معمول‌تر از دیگر گونه‌ها هستند و برخی نیز کمیابند. ولی شدت این پدیده از اجتماع به اجتماع و از موقعیتی به موقعیت دیگر متفاوت است. فرمول‌های ریاضی برای اندازه‌گیری یک‌نواختی پخش افراد در میان گونه‌ها وجود دارد و این گونه‌ها در برخی موارد مفید نیز هستند. ولی به خودی خود این مشکل را دارند که تنها یک‌نواختی را اندازه می‌گیریند و اطلاعات مهم دربارهٔ فراوانی گونه‌ها را از دست می‌دهند. چیزی که بیش از همه کاربردی است ترکیبی از فراوانی گونه‌ها و یک‌نواختی آنها است.

 

شاخص های تنوع گونه ای و نحوه محاسبه و اندازه گیری تنوع زیستی

بمنظور تعیین و اندازه گیری تنوع گونه ای، سه شاخص عمده شامل سیمپسون (Simpson), شانون وینر (Shano Weiner) و بریلوین (Brillouin) مورد استفاده بوم شناسان و محققین قرار میگیرد که در پست های بعدی به معرفی و نحوه استفاده از شاخص های مزبور و نیز برخی نرم افزارهای مورد استفاده در اندازه گیری تنوع گونه ای خواهیم پرداخت. 





نوع مطلب : تنوع زیستی، گونه های گیاهی و جانوری، 
برچسب ها : اندازه گیری تنوع زیستی، شاخص های تنوع زیستی، محاسبه غنای گونه ای،
لینک های مرتبط :


جهت مشاهده نمودار در سایز اصلی اینجا کلیک کنید.

منبع: IUCN-Statista 2017




نوع مطلب : گونه های گیاهی و جانوری، تنوع زیستی، 
برچسب ها : لیست گونه های در معرض خطر،
لینک های مرتبط :
بر اساس آمار ارائه شده از سوی سایت Statista، وضعیت کل گونه های شناسایی شده و تعداد گونه های مندرج در لیست قرمز IUCN در سال 2017 به قرار زیر می باشد:

 تعداد گونه های موجود در لیست قرمز تعداد کل گونه های شناسایی شده 
 4,553 1,305,250 بی مهرگان
 8,170 68,266 مهره داران
 11,674 310,442 گیاهان
 34 52,280 قارچ ها




نوع مطلب : گونه های گیاهی و جانوری، تنوع زیستی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط : Statista،

بر اساس داده های ارائه شده در سایت گاردین وضعیت تعداد گونه های فهرست شده گیاهی و جانوری ایران در لیست قرمز IUCN در طی سال های 2008 و 2009 میلادی به شرح جدول زیر می باشد:

 مجموع سال گیاهانسایر مهره دارانقارچ هاماهیاندوزیستانخزندگانپرندگان  پستانداران سال
 901190214 92016 2008
 86150284122016 2009

جهت دانلود فایل اکسل مربوط به گونه های گیاهی و جانوری فهرست شده در لیست قرمز سایر کشورها (سالهای 2008 و 2009) 
اینجا کلیک کنید.

همچنین جهت کسب اطلاعات بیشتر می توانید به آدرس درج شده در لینک مرتبط مراجعه کنید.





نوع مطلب : گونه های گیاهی و جانوری، انقراض، تنوع زیستی، 
برچسب ها : لیست گونه های در معرض خطر،
لینک های مرتبط : The Guardian،


لیست قرمز گونه‌های در معرض خطر IUCN، که در سال 1963 بوجود آمد، فراگیرترین مرجع بررسی وضعیت بقای گونه‌های زنده در جهان است. اتحادیه بین‌المللی حفاظت از محیط زیست (IUCN)، که این لیست را منتشر می‌کند، اصلی‌ترین مرجع در جهان برای بررسی وضعیت بقای جانوران است. در عین حال لیست‌هایی نیز از وضعیت گونه‌های در خطر توسط گروه‌ها و کشورها منتشر می‌شوند که برآوردی از وضعیت انقراض این گونه‌ها در یک منطقه خاص هستند.

لیست قرمز بر پایه مهیارهای دقیق در رابطه با وضعیت انقراض هزاران گونه تهیه می‌شود. این معیارها برای همه جانوران در هر منطقه‌ای از جهان یکی هستند. هدف از تهیه این لیست، آگاه کردن مردم و سیاستمداران در رابطه با وضعیت جانوران و کمک به جامعه جهانی در کاهش میزان انقراض گونه‌ها است.

اتحادیه بین‌المللی حفاظت از محیط زیست تلاش می‌کند تا برآورد خود از هر جاندار را در هر دوره پنج ساله، یا حداکثر ده ساله، یکبار بازبینی و به روز کند. این کار در روندی با همکاری چندین بازبین گروه تخصصی نجات صورت می‌پذیرد. گروه بازبینان متخصصان گونه‌ای ویژه، گروهی از گونه‌ها یا منطقه‌ای ویژه هستند یا اعضای گروهی همچون بردلایف که به گونه تخصصی روی یک رده (در این مورد، پرندگان) فعالیت می‌کنند.

لیست قرمز بر روی ضوابط دقیقی جهت ارزیابی خطر انقراض هزاران گونه و زیر گونه استوار شده است. این ضوابط مربوط به همه گونه‌ها در تمام مناطق دنیا می‌شود. در باز بینی گونه‌ها در سال 2006 ، بیش از 7 هزار گونه زنده برای درج در لیست قرمز شناسایی شد. این گونه‌ها تا سال 1996 سنجیده نشده بودند. این سازمان در آخرین ارزیابی‌اش در 12 سپتامبر سال 2007 گونه‌های لیست قرمز خود را تا 16 هزار و 306 گونه در معرض انقراض بالا برده است. این رقم 188 گونه بیشتر از آخرین ارزیابی در سال 2006 است.

 


طبقه‌بندی گونه‌ها:

گونه‌های گیاهی و جانوری در 9 گروه تقسیم بندی می‌شوند و به ترتیب آهنگ کاهش، تعداد جمعیت موجود، جدول پراکندگی جغرافیایی گونه‌ها را نشان می‌دهند. این گروه‌ها شامل موارد ذیل می باشند:

 

EX: Extinct

گونه‌های که کاملا منقرض شده و در طبیعت وجود ندارند در این دسته قرار می‌گیرند. ببر ایرانی یا ببر مازندران با نام علمی(Panthera tigris virgata)  که در جنگل‌های مازندران زندگی می‌کرده از این گونه است. آخرین ببر در مازندران که افراد محلی به آن شیر سرخ می‌گفتند در سال ۱۳۳۸ ه.ش در جنگل به دست یک شکارچی محلی شکار شد.

 

EW: Extinct in the Wild

گونه‌هایی که در طبیعت یافت نمی شوند و فقط به صورت محدود در باغ وحش‌ها و مراکز تحقیقاتی می‌توان یافت.

 

CE: Critically Endangered

این گونه‌‌ها به صورت بحرانی و به شدت وخیم در حال انقراض هستند. لاک‌پشت عقابی که در قشم یافت می‌شوند جزو این گروه به حساب می‌آید.

 

EN: Endangered

این گروه را به عنوان "در حال انقراض" می‌شناسند. گونه‌های این طبقه به دلیل کمی جمعیت، آسیب پذیری به دلیل تغییر در محیط زندگی و یا شکار غیر مجاز بیشتر از سایر گونه‌ها در معرض نابودی هستند. یوز ایرانی اخیراً در این طبقه قرار گرفته است. IUCN حدود40 درصد از گونه‌های نمونه‌برداری شده را در این طبقه قرار داده است.

 

VU: Vulnerable

جانوران و گیاهان این طبقه به عنوان "گونه‌های در معرض آسیب" معرفی می‌شوند. تعداد این گونه‌ها کم است و بر اساس آمار لیست قرمز سازمان جهانی حفاظت از منابع طبیعی 8565 گونه در این طبقه جای دارند.

 

NT : Near Threatened

در آستانه تهدید قرار دارند ولی هنوز در معرض آسیب قرار ندارند. مانند روباه یال‌دار.

 

LC: Least Concern

با نگرانی و حساسیت کمتر به آنها نگاه می‌شود. گونه‌های این طبقه را نمی‌توان در طبقه دیگری جای داد و این به معنای کمی اطلاعات از آنها نیست.

 

DD: Data Deficient

گونه‌های گیاهی و جانوری که اطلاعات کمی نسبت به آنها وجود داشته باشد مثل کبوتر کوهی و میمون پوزه دراز کوچک و... را در این گروه قرار می‌دهند.

 

EN: Not Evaluated

ارزیابی در مورد این گونه‌ها صورت نگرفته است.







نوع مطلب : گونه های گیاهی و جانوری، تنوع زیستی، انقراض، 
برچسب ها : لیست قرمز، گونه های در معرض انقراض،
لینک های مرتبط :
[
]



نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


ایران عرصه‌ای بالغ بر حدود یکصد و شصت و پنج میلیون هکتار را در بر می‌گیرد و در ناحیه‌ای که سه زون اقلیمی شامل زون مدیترانه‌ای، زون خشک آسیای غربی و زون معتدل نیمه مرطوب و مرطوب کاسپین با یکدیگر تلاقی می‌کنند واقع شده است. به نحوی که کشورمان مکانی برای تلاقی بسیاری از فرهنگ‌ها و همچنین، اقلیم‌های متنوع، اراضی، آب‌ها و تنوع زیستی است. از مجموع کل اراضی ایران، حدود پنجاه و دو و نیم درصد از آن را مراتع، هشت و نیم درصد از آن را جنگل‌ها و نوزده و نیم درصد از آن را بیابان‌های مطلقا واجد خاک های شور تشکیل می‌دهد. به دلیل واقع بودن بیشتر مناطق کشور در زون محیط زیستی خشک، تقریبا هشتاد و پنج درصد از اراضی کشاورزی آن در نواحی خشک و نیمه خشک قرار گرفته است؛ حدود هشت درصد از عرصه کشور را شهرها، شهرک‌ها، روستاها، نواحی صنعتی و جاده‌ها تشکیل داده است.

حدود یازده درصد از اراضی کشور قابلیت کشت و زرع دارد که چهل و شش درصد از آن را کشاورزی آبی و پنجاه و چهار درصد به صورت دیم بهره‌برداری می‌شود. بهره‌برداری ناپایدار از منابع زیستی، عامل اصلی آسیب رسیدن به تنوع زیستی در ایران بوده؛ حدود شصت الی هفتاد درصد از پسماندهای کارخانجات و مراکز صنعتی، در طبیعت رها می‌شود؛ همچنین، استفاده از کودهای شیمیایی و آفت‌کش‌ها در مزارع بسیار بالاست. فقط حدود دو درصد از محصولات کشاورزی کشوراز طریق روش‌های ارگانیک تولید می‌شود. راندمان مصرف آب در کشاورزی بسیار پایین است و بیشترین میزان آلودگی آب‌ها، از فعالیت‌های کشاورزی ناشی می‌شود.

ویژگی‌های ناحیه‌ای و جغرافیایی ایران موجب شده است که میانگین بارندگی سالانه آن کمتر از ۲۴۰ میلیمتر باشد که این میزان، کمتر از یک سوم مقدار بارندگی سالانه کره زمین است. بیش از ۳۴۵۰ رودخانه (شامل رودخانه‌های فصلی) در کشور وجود دارد که ۳۷ رودخانه اصلی در شش حوزه آبریز واقع شده‌اند.

ارتفاع از سطح دریا در ایران از ۲۶- متر تا ۵۷۷۰ + متغیر است، ولی بیشتر مناطق آن بیش از ۱۲۰۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد. توپوگرافی ویژه ایران موجب تشکیل چهار زون فلوریستیک شده که عبارتند از: بیوم بیابان‌ها و کوهستان‌های خشک و نیمه خشک ایران و تورانی با مساحت ۳۴۵۲۷۵۵ هکتار، بیوم زاگرسی با مساحت ۴۷۴۹۰۰۰ هکتار، بیوم هیرکانی با مساحت ۲۸۰۰۰۰۰ هکتار و بیوم خلیج وعمانی با مساحت ۲۱۳۰۰۰۰ هکتار. اغلب جنگل‌های ایران در نواحی هیرکانی، ارسبارانی و زاگرسی قرار گرفته است. بیش از ۴۰ درصد از منابع آب شیرین ایران، از طریق رویشگاه ناحیه زاگرسی تامین می‌شود و در تامین معیشت زاگرس نشینان نقش اساسی دارد. جنگل‌های باستانی هیرکانی و جنگل‌های ارسباران، یکی از ۱۰ نقطه ویژه تنوع زیستی جهان و میراث بین‌المللی به شمار می‌روند.

اقلیم‌های پیچیده و مختلف، شرایط توپوگرافیک، تشکیلات زمین شناسی و مدیریت انسانی منابع طبیعی منجر به پیدایش تنوع بیولوژیک بی‌نظیر و متنوعی در کشور شده است. به طوری که در زیست‌بوم‌های ایران، بیش از ۸۰۰۰ گونه گیاهی (معادل با کل گونه‌های گیاهی سراسر قاره اروپا)، حدود ۱۱۴۰ گونه جانوری شامل ۱۹۷ گونه از رده پستانداران (بیش از یک سوم پستانداران ایران را راسته جوندگان با ۶۹ گونه تشکیل می‌دهد)، ۵۳۵ گونه پرنده معادل با کل پرندگان قاره اروپا، ۱۸۰ گونه ماهیان آب‌های داخلی ایران، ۲۲۷ گونه از رده خزندگان و ۲۱ گونه از رده دوزیستان شناسایی شده‌اند. به دلیل گستردگی کشور، تنوع زیست‌بوم‌ها و اجزا تنوع زیستی آن، ایران یکی از مهم‌ترین کشورها برای حفاظت از تنوع زیستی در خاورمیانه و غرب آسیاست. تنوع زیستگاهی در ایران، شرایط را برای زیستن انواع گستره‌ای از حیوانات در کشورمان فراهم کرده است.

تنوع زیست‌بوم‌های دریایی و ساحلی در شمال و جنوب کشور، شامل ۲۵ واحد اکولوژیک بوده که در قالب صخره‌های مرجانی، خلیج‌ها و جزایر کوچک است.

اگر چه اغلب مناطق ایران دارای اقلیم بسیار خشک است، ولی تالاب‌های کشور دارای اهمیت جهانی هستند. از تعداد ۴۲ نوع تالاب تعریف شده براساس کنوانسیون رامسر، همگی به جز یک مورد (تالاب های توندرا)، در ایران وجود دارد. جمعیت‌های بزرگ از پرندگان مهاجر، در این تالاب‌ها زمستان گذرانی می‌کنند و یا در میسر خود به طرف مناطق زمستان گذرانی‌شان در قاره آفریقا و شبه قاره هند، در تالاب‌های ایران مستقر می شوند. کشورمان واجد تنوع وسیعی از اکوسیستم های تالابی است که عمدتا در شش سیستم گروه بندی می‌شوند. جزایر خلیج فارس و جزایر شمال کشور مانند آشوراده، واجد تنوع زیستی کم نظیر در جهان است. به استثنای مناطق بیابانی و اراضی کم ارتفاع، نواحی حاشیه دریای مازندران، خلیج فارس و خلیج عمان، حدود نیمی از عرصه کشور را کوهستان‌های مرتفع در بر گرفته است.

به منظور حفاظت از تنوع زیستی موجود، نمونه‌هایی شاخص از طبیعت و زیستگاه‌های کشور در چهار گروه در قالب پارک‌های ملی، آثار طبیعی ملی، پناهگاه‌های حیات وحش و مناطق حفاظت شده انتخاب و حفاظت می‌شوند.

 

منبع: سازمان حفاظت محیط زیست ایران





نوع مطلب : تنوع زیستی ایران، گونه های گیاهی و جانوری، تنوع زیستی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


کشورهای دارای تنوع زیستی بالا (megadiverse countries) اصطلاحی برای معرفی تعدادی از کشورهایی هست که بیشترین گونه‌های موجود در کره زمین در آنها قرار دارد و دارای تنوع زیستی بسیار بالایی هستند. این تعریف متمرکز بر کشورها، آگاهی ملی آنها برای حفاظت از تنوع زیستی با بسیاری از گونه های منحصر به فرد به یک کشور خاص را افزایش می دهد. اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت (IUCN) در سال ۱۹۹۸، ۱۷ کشور جهان را دارای تنوع زیستی بالا اعلام کرد که بطور کامل یا بخشی از آنها در مناطق گرمسیری و مناطق نیمه‌ گرمسیری قرار دارد. این کشورها حداقل دو سوم از تمام گونه های مهره دار غیرآبزی و سه چهارم از تمام گونه های گیاهی را در خود شامل می شوند. این طبقه بندی عمدتا به منظور نشان دادن اینکه تعداد اندکی از کشورها بخش بزرگی از تنوع زیستی جهان را شامل می شوند، بوجود آمد. به این ترتیب مسئولیت سیاسی متناسب با حفاظت و مدیریت تنوع زیستی را بر عهده دارند.

مفهوم کشورهای با تنوع زیستی بالا بر چهار اصل زیر استوار است:

1- تنوع زیستی هر یک از کشورها برای بقای آن کشور بسیار مهم است و باید جزء اساسی استراتژی توسعه ملی یا منطقه ای آنها باشد.

2- تنوع زیستی به هیچ وجه به طور مساوی بر روی کره زمین توزیع نشده است. و برخی از کشورها، به ویژه در مناطق گرمسیری، تراکم بسیار بیشتری از تنوع زیستی را نسبت به دیگر کشورها دارند.

3- بعضی از کشورهای دارای تنوع زیستی غنی، دارای اکوسیستم هایی هستند که تحت تهدید شدید قرار دارند.

4- برای دستیابی به حداکثر کارکرد و بهره وری حفاظتی با وجود منابع محدود، تلاش های حفاظتی باید به شدت (و نه منحصراً) متمرکز بر کشورهایی باشد که از نظر تنوع، غنی ترین و دارای گونه های بومی بسیار بالا بوده و بیشتر نیز مورد تهدید می باشند؛ منابع سرمایه گذاری شده در آنها برای حفاظت باید تقریبا متناسب با سهم کلی آنها در تنوع زیستی جهانی باشد.

در سال ۲۰۰۲ نیز، مکزیک سازمانی جدا تاسیس کرد که بر کشورهای دارای تنوع زیستی بالای مشابه تمرکز کند. این سازمان تمام کشورهای دارای تنوع زیستی بالا مشخص شده از سوی سازمان حفاظت از منابع طبیعی بین‌المللی را در برنمی‌گیرد.

۱۷ کشور دارای تنوع زیستی بالای مشخص‌شده از سوی اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت (IUCN) عبارتند از:

استرالیا- برزیل- چین- کلمبیا- جمهوری دموکراتیک کنگو- اکوادور- هندوستان- اندونزی- ماداگاسکار- مالزی-  مکزیک-  پاپوآ گینه نو- پرو- فیلیپین- آفریقای جنوبی- ایالات متحده آمریکا و ونزوئلا.





نوع مطلب : گونه های گیاهی و جانوری، تنوع زیستی، 
برچسب ها : مگادایورس، تنوع زیستی جهانی،
لینک های مرتبط :
بهار خاموش اثری جاودان از بیدار گر جنبش حفاظت از محیط زیست
گفتاری درباره آلوده سازهای ساخته دست بشر که حیات روی زمین را تهدید به نابودی می نماید.

نویسنده : راشل کارسن

ترجمه : عبدالحسین وهاب زاده، عوض کوچکی و امین علیزاده

ناشر : موسسه چاپ و انتشارات و گرافیک دانشگاه فردوسی

تاریخ انتشار : اردیبهشت ۱۳۵۸

تعداد صفحات : ۳۱۲ صفحه

فایل الکترونیکی این کتاب به پیوست می باشد.


معرفی کتاب 

بهار خاموش برنده 8 جایزه معروف و پرفروش‏ترین کتاب تاریخ سازی است که دنیا را در مورد آلودگی‏های کره زمین به تکان واداشته است. هیچ کابوس علمی-تخیلی نمی‏تواند با این نیروی مخرب نامرئی که در کتاب حاضر تصویر می‏شود و زندگی را در دنیا عوض می‏کند، برابری کند. بهار خاموش حمله‏ ای است کوبنده بر بی ‏احتیاطی ها، آزمندی‏ ها و عدم مسوولیت‏ های انسانی. هر کس بخواهد کشورش در زمانه نه چندان دور سنگ قبر دنیا نشود، باید این کتاب را مطالعه کند. اکنون زمانه آن فرارسیده که مردم از تغییرات سریعی که در محیط زیست صورت می‏گیرد آگاهی یابند و همگی در جنگی که ممکن است سیمای زندگی را در کره زمین دگرگون کند شرکت جویند. بهار خاموش گفتاری است درباره آلاینده‏ های ساخته دست بشر که حیات روی زمین را تهدید به نابودی می‏کنند. بهار خاموش خیلی بیشتر از یک رساله ضد مواد آفت‌کش است، بلکه این کتاب در واقع یک دیدگاه انتقادی در برابر علوم تقلیل ‏دهنده و مکانیکی و کنترل علمی و تکنولوژیکی بر طبیعت است. بهار خاموش دعوت کارسون به تواضع و فروتنی در برابر طبیعت و گزینش‌های بنیادی است که انسان باید برای نرسیدن به بهاری خاموش داشته باشد. کارسون در آخرین پاراگراف کتاب بهار خاموش می‏نویسد: «از عبارت کنترل طبیعت بوی تفاخر و خودخواهی به مشام می‌رسد و زاییده فلسفه و زیست‏شناسی عصر حجری است که گمان می‌کرد وجود طبیعت فقط به خاطر راحتی و آسایش انسان است ... برای ما بداقبالی نگران کننده‏ ای است که علمی چنین ابتدایی، به مخوف‏ترین سلاح‏ها مجهز شده باشد و آنها را نه تنها بر علیه حشرات، بلکه علیه تمامی زمین به کار گرفته است.» 


لینک دانلود با فرمت PDF- حجم فایل: 3.9 مگابایت





نوع مطلب : معرفی کتاب، تنوع زیستی، انقراض، تخریب زیستگاه ها، گونه های گیاهی و جانوری، 
برچسب ها : دانلود کتاب، معرفی کتاب، بهار خاموش،
لینک های مرتبط :

برای دانلود مجموعه دو جلدی قوانین و مقررات محیط زیست (جلد اول شامل قوانین و مقررات کشوری و جلد دوم شامل کنوانسیون ها و معاهدات بین المللی) می توانید از لینک های زیر استفاده کنید: 






نوع مطلب : قوانین و مقررات محیط زیست، 
برچسب ها : مجموعه قوانین و مقررات محیط زیست،
لینک های مرتبط :

موزه تنوع زیستی اداره کل حفاظت محیط زیست استان اصفهان با مساحت ۳۰۰ متر مربع و فضای نمایشگاهی ۶۰ متر مربع در سه طبقه از سال ۱۳۶۷ تأسیس شده و در سال ۱۳۸۷ بازسازی و تکمیل گردید. در این موزه ۷۳۰ نمونه از انواع ماهی‌ها، دوزیستان، خزندگان، پرندگان، پستانداران، صدفهای‌ دریایی، مرجانها، سنگها، کانی ها و گیاهان به همراه ۳۸ قاب حشره نگهداری می شوند. نمونه‌ها همگی واقعی بوده و به شکل غیر زنده هستند. جانوران موزه نیز پوست آرایی و یا تاکسیدرمی شده اند.

 فعالیت این موزه در خصوص نگهداری، بازسازی و نمایش است و هر ساله تعداد بسیاری از بازدید کنندگان شامل دانش آموزان، دانشجویان، خانواده ها و دوستداران محیط زیست از آن دیدن می کنند. در این بازدیدها موضوع‌هایی همچون محیط زیست و لزوم حفاظت از آن، حیات وحش ایران و تنوع گونه های جانوری و گیاهی استان اصفهان، ویژگیهای زیستی گونه های موجود در موزه، روش تأمین نمونه ها، روشهای پوست آرایی جانوران و موارد دیگر توضیحاتی برای بازدید کنندگان ارائه می گردد. از دیگر امکانات موجود در موزه کیوسک اطلاع رسانی است. این دستگاه مجهز به نرم افزارهایی بوده که اطلاعات جامع و مفیدی در خصوص تنوع زیستی، دنیای حیات وحش و نمونه های موزه به بازدید کنندگان ارائه می نماید.


برای بازدید مجازی از موزه تنوع زیستی اداره کل حفاظت محیط زیست استان اصفهان روی اینک زیر کلیک نمایید:







نوع مطلب : تنوع زیستی ایران، گونه های گیاهی و جانوری، موزه تاریخ طبیعی، 
برچسب ها : موزه تنوع زیستی، بازدید مجازی،
لینک های مرتبط :


( کل صفحات : 6 )    1   2   3   4   5   6   


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
تماس با ما
 
 
بالای صفحه