تبلیغات
تنوع زیستی و طبیعت - مطالب تنوع زیستی
 
تنوع زیستی و طبیعت
Biodiversity and Nature
درباره وبلاگ


تنوع زیستی به معنای قابلیت تمایز بین ارگانیسم های زنده از هر منبع شامل اکوسیستم های زمینی، دریایی و اکوسیستم های آبزی، همچنین شامل ترکیبات اکولوژی که بخشی از اکوسیستم ها را تشکیل می دهند، می باشد. تنوع زیستی علاوه بر آنکه نیازهای ضروری و اولیه انسان ها را نظیر خوراک، پوشاک و مسکن فراهم می آورد، سلامت و شادابی روح و جسم، رونق اقتصادی و پیشرفت روزافزون و همه جانبه ما را نیز تضمین می کند. روند رو به رشد تهدید این گنجینه حیات سیاست مداران و متفکران را به توجه بیش از پیش به این مقوله معطوف داشته است.

مدیر وبلاگ : شهرام صمدی خادم
نظرسنجی
چقدر با مبحث " تنوع زیستی " آشنایی دارید؟






[
]



نوع مطلب : تخریب زیستگاه ها، انقراض، تنوع زیستی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

موضوع: زیست‌شناسی حفاظت - دستنامه‌ها

پدیدآورنده- نویسنده: سوزان‌ام. شولتس

مترجم: عبدالرسول سلمان‌ ماهینی- صاحبه کریمی- ایمان مومنی

ناشر: دی‌نگار - ۲۳۲ صفحه - وزیری (شومیز) - چاپ ۱ - ۱۰۰۰ نسخه

تاریخ نشر:  ۹۲/۰۳/۰۱

قیمت پشت جلد : ۱۰۰۰۰۰ ریال

كد دیویی: ۳۳۳.۹۵۱۶

زبان كتاب: فارسی

محل نشر: تهران - تهران

درباره کتاب: کتاب زیست شناسی حفاظت با نرم افزار Ramas Ecolab جهت تدریس در آمریکا و برخی کشورهای دیگر مورد استفاده قرار میگیرد. اولین تجربه استفاده از این کتاب در تدریس همین درس در دانشگاه صنعتی اصفهان به سال 1385 بدست آمد. متن این کتاب ساده و همانند خودآموز است و جالب آنکه علی رغم سادگی موضوعات، کتابی بسیار کاربردی می باشد.





نوع مطلب : معرفی کتاب، تنوع زیستی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

با افزایش جمعیت دنیا و پیشرفت علم ، تاثیر تخریب انسان روی طبیعت بیشتر شده و سیمای طبیعت روز به روز حالت طبیعی و اولیه خود را از دست می دهد. لذا حفاظت از تنوع زیستی یک وظیفه مهم محسوب می شود. برای به وجود آوردن سیاست های قابل اجرا در زمینه حفظ تنوع زیستی ابتدا لازم است معنی این مفهوم برای ما روش باشد. برای مطالعه تنوع باید ابتدا اجزای آن را شناخت. تنوع خود ترکیب یکنواختی و غنای گونه ایست. یکنواختی توزیع وفور گونه ایست. هر چه این توزیع یکسان تر باشد یکنواختی بیشتر است . شاخص های متعددی برای اندازه گیری یکنواختی گونه ای ارائه شده است. برای اندازه گیری غنای گونه ای نیز تعداد زیادی شاخص ابداع شده است که هر کدام به طریقی با ارائه یک عدد میزان، غنا را در یک قطعه نمونه و یا یک رویشگاه نشان می دهند. ولی از بین شاخص های متفاوت ارائه شده، شمارش تعداد کل گونه ها یا عنوان غنای گونه ای از همه مشهورتر است . محاسبه شاخص های تنوع و مقایسه نتایج آن ها روش مفیدی جهت مطالعه تنوع زیستی بوده است.

 

به علت پیچیده بودن و وقتگیر بودن محاسبه شاخص های تنوع، غنا و یکنواختی، امروزه از برنامه های کامپیوتری استفاده می شود. پیشرفت های حاصله در تکنولوژی محاسبه، بر روی تجزیه و تحلیل داده های محیطی و پوشش گیاهی انقلابی به وجود آورده است و در حال حاضر می توان حجم عظیمی از اطلاعات را با سرعت و با کارایی زیاد پردازش نمود. پیشرفت اصلی در سال های اخیر مربوط به ساخت وتوسعه کامپیوترهای شخصی (PC) می باشد و شرکت های زیادی اقدام به ساخت این کامپیوترها نموده اند که بیشتر آن ها دارای حافظه کافی جهت آنالیز داده های پوشش گیاهی هستند.

 

یکی از این نرم افزارها برای تحلیل تنوع زیستی نرم افزار Primer 5 است:

 نرم افزار Primer در سال ۲۰۰۳ ساخته شد و توسط آن می توان شاخص های غنای مارگالف، یکنواختی پیلو، بریلوئین، فیشر، سیمپسون، شانون، هیل و … را محاسبه کرد.

 

دانلود رایگان نرم افزار Primer 5





نوع مطلب : تنوع زیستی، 
برچسب ها : معرفی نرم افزار، دانلود نرم افزار،
لینک های مرتبط :

دانشمندان آفریقای جنوبی، راه موثری را برای اندازه‌گیری دقیق تنوع زیستی در مقیاس جهانی شناسایی نموده‌اند. به‌تازگی تنوع زیستی توسط اکولوژیست‌ها و طرفداران محیط‌زیست، مورد توجه قرار گرفته است؛ اما گرمایش جهانی و سایر تغییرات ساختاری اعمال شده به واسطه‌ی حضور انسان در محیط‌زیست، تنوع جوامع گیاهی و حیوانی موجود در سراسر جهان را کاهش داده است. لذا در این عرصه به حفاظت بیشتری نیاز است، اما برای به حداکثر رساندن تنوع زیستی، دانشمندان ابتدا باید بدانند این گونه‌های زیستی، دقیقاً در کجا زندگی می‌کنند.

 محققان دانشگاه استلنبوش، به‌تازگی استراتژی‌های جدیدی را برای ارزیابی دقیق‌تر میزان تنوع زیستی موجود در مناطقی که کمتر مورد مطالعه قرار گرفته‌اند، ارائه نموده‌اند؛ بنابراین برآورد جامع‌تری از تنوع گونه‌ها امکان‌پذیر خواهد بود.

تاکنون بهترین مدل‌های پیش‌بینی، تنها قادر به برآورد تعداد نمونه‌های محلی بوده و اکنون این میزان، به دو برابر افزایش یافته است. به‌عنوان بخشی از جدیدترین تلاش‌های تحقیقاتی، دانشمندان، جامعه بین‌المللی مدل‌سازان زیست‌محیطی را به چالش کشیده‌اند تا این میزان را به ۱۰ برابر افزایش دهند. دانشمندان، دقت بیش از دوازده مدل جدید را با استفاده از داده‌های به‌دست آمده از گونه‌های گیاهی بخش‌های حومه‌ی بریتانیا آزمایش نمودند. این مدل‌ها باید تنوع زیستی بریتانیا را با استفاده از نمونه‌هایی که فقط از ۶ کیلومتر مربع به‌دست آمده بود، برآورد می‌کردند. نتایج شبیه‌سازی با مشاهدات ماهواره‌ای به‌دست آمده از تنوع گونه‌ها در بریتانیا، مقایسه شد و مورد بررسی قرار گرفت.

 اغلب، تنوع زیستی در مقیاس بسیار کوچک مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرد، در حالی که برنامه‌های حفاظتی در مقیاس بزرگ اعمال می‌شوند. «ویلیام کانین»، اکولوژیستی از دانشگاه لیدز، در مصاحبه خود با نشریه‌ای خبری گفت: «این عدم هماهنگی بین مقیاس‌های سیاست‌گذاری شده و مقیاس‌های اطلاعاتی ما، چالش‌های جدی را، خصوصاً در هنگام ارزیابی تغییرات تنوع زیستی ایجاد می‌کند».

 مدل‌های بهتر می‌توانند به دانشمندان کمک کنند تا بر این چالش‌ها غلبه نمایند. مدل‌های آزمایش شده توسط کانین و همکارانش نتیجه‌ای ترکیبی را نشان داد. بریتانیا حدود ۲،۳۰۰ گونه‌ی گیاهی دارد، اما مدل‌ها به شبیه‌سازی‌هایی ختم شد که نهایتاً از ۶۲ تا ۱۱۹،۵۹۳ گونه را نشان می‌داد. دقیق‌ترین مدل، توسط «فانلیانگ هی» از دانشگاه آلبرتا کانادا و «تسونگ جن شن»، استاد دانشگاه ملی چانگ ارائه شده بود. با این حال، این مدل‌ها نیز قادر به برآورد دقیق کل تنوع زیستی بریتانیا نبودند. مدل طراحی شده توسط «کانگ هویی استلن بورچ» با توجه به شکل و اندازه‌ی منطقه و سنجش تعداد گونه‌ها بهترین مدل بود.

 با توجه به اینکه امکان بهبود نتایج در این عرصه وجود دارد، تحقیقاتی که در هفته‌ی اخیر در مجله‌ی Ecological Monographs منتشر شده است، می‌تواند به دانشمندان کمک کند تا سطوح تنوع زیستی را در اکوسیستم‌های بزرگ‌تر و ناشناخته‌تر، به نحو بهتری پیش‌بینی کنند. در این خصوص، کانین بیان داشته است که روش‌های جدیدی نظیر مدل‌سازی ریاضیاتی تا حد زیادی تخمین توزیع تنوع زیستی را در مناطق ناشناخته‌تر، تسهیل نموده و نظارت بر تغییر تنوع زیستی را در مقیاس‌های فضاییِ چندگانه آسان‌تر می‌کند.

 

نوشته: بروکس های

ترجمه: سهیلا دوست‌ پژوه

منبع: upi.com





نوع مطلب : گونه های گیاهی و جانوری، تنوع زیستی، 
برچسب ها : اندازه گیری تنوع زیستی،
لینک های مرتبط :


انیشمیشن شاعرانه ای از ایان گاردنر،‌ کارگردان اسکاتلندی است. این انیمیشن پنج دقیقه ای برای برنامه فورمیشن 4mation در شبکه چهار بریتانیا ساخته شده است. برنامه فورمیشن فیلمهای کوتاه از کارگردانان جوان پخش می کند که بیشتر این فیلمها انیمیشن هستند. گفته می شود شبکه چهار بریتانیا هم شبکه مورد علاقه تحصیل کرده ها و روشنفکران بریتانیاست. البته این فیلم حامیان مالی دیگری هم دارد.

«دباغی» نگاه تلخ و شاعرانه ای دارد به حقوق حیوانات. اینکه دخالت و زیادخواهی های انسان چگونه چرخه طبیعت را مختل کرده است.





نوع مطلب : گونه های گیاهی و جانوری، تخریب زیستگاه ها، انقراض، تنوع زیستی، 
برچسب ها : حفظ حقوق حیوانات،
لینک های مرتبط :

به طور میانگین و تقریبی روزانه 41 گونه (species) جدید و ناشناخته از موجودات زنده توسط محققین کشف میشوند!!! که معمولا در خطر انقراض قرار دارند! بیشتر از 1.2 میلیون گونه از جانداران تا حال کشف گردیده و طبقه بندی شده اند و محققین عقیده دارند که نزدیک 86 درصد از گونه های جاندار روی زمین و 91 درصد از گونه های جاندار دریایی با درصد تقریبی زیر تا به امروزهنوز بر روی کره زمین به طور ناشناخته باقی مانده اند!

7.7 میلیون گونه جدید از حیوانات
298 هزار گونه جدید از گیاهان
611 هزار گونه جدید از فنجی ها
6400 گونه جدید از پروتوزوآها
27500 گونه جدید از کرومیست ها

البته ناگفته نماند این آمار تقریبی است و منابع مختلفی آمارهای بیشتر ازین را نیز مدنظر گرفته اند و حتی عقیده دارند شاید بالغ بر 20 میلیون گونه جدید و ناشناخته شده از جانداران مختلف در زمین روزی به ثبت برسند!


منبع:
Discovery
SCI-News





نوع مطلب : گونه های گیاهی و جانوری، تنوع زیستی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

تصویر اینفوگرافیک بالا مربوط به توضیح در خصوص تعداد و تنوع گونه های زیستی زمین می باشد. تخمین زده می شود حدود 8.7 میلیون گونه زیستی بر روی زمین وجود دارد. از این تعداد 7.7 میلیون گونه مربوط به جانوران، 611000 گونه مربوط به قارچ ها، 298000 گونه متعلق به گیاهان، 36400 گونه مربوط به پروتوزوآها و 27500 گونه متعلق به کرومیست ها می باشد. حدود 68% گیاهان، 50% از پستانداران، 33% دوزیستان، 30% بی مهرگان، 21% خزندگان و 21% از ماهیان در رده بندی گونه های در خطر IUCN قرار دارند. 
همچنین از دلایل عمده انقراض می توان به تخریب زیستگاه ها، بهره برداری بیش از ظرفیت، آلودگی و معرفی گونه های غیر بومی اشاره کرد.




نوع مطلب : گونه های گیاهی و جانوری، انقراض، تنوع زیستی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
در ادامه مطلب "روش های اندازه گیری تنوع زیستی" در این پست به بررسی سه شاخص سیمپسون، شانون-وینر و بریلوین می پردازیم.

1- شاخص تنوع گونه ای سیمپسون (Simpson's Index):
شاخص سیمسون یکی از مهمترین شاخص های اندازه گیری ناهمگونی و اولین شاخص ناپارامتری تنوع است. (اجتهادی و همکاران، 1388). این شاخص تنوع به شدت متوجه گونه های غالب در نمونه بوده ولی به غنای گونه ای حساسیت اندکی دارد.
(Simpson 1949) عنوان نمود تنوع با این احتمال که دو فرد جمع آوری شده به طور تصادفی متعلق به یک گونه باشد، ارتباط معکوس دارد. برای تبدیل این احتمال به شاخص تنوع سیمسون که بیان کننده ی احتمال جمع آوری دو فرد به صورت تصادفی که متعلق به گونه های متفاوت باشند، باید مقدار اولیه سیمسون (D) را از عدد یک کم کرد. بنابراین خواهیم داشت:
(one-D)= شاخص تنوع سیمسون.
 شاخص سیمسون (one-D) از صفر (تنوع پایین) تا تقریبا یک (تنوع بالا) تغییر نموده و با استفاده ی شاخص عکس سیمسون نیز میتوان به میزان یکنواختی پی برد. یعنی اعداد نزدیک به صفر نمایانگر کمترین یکنواختی و اعداد نزدیک به یک، بیشترین یکنواختی را نشان میدهند (1988,Magurran,1999; Krebs). شاخص های اندازه گیری غالبیت نظیر سیمسون و برگر پارکر شدیدا تحت تأثیر فراوانی نسبی گونه های غالب قرار میگیرند (Magurran, 2004).
لذا سیمپسون پیشنهاد کرد تنوع با احتمال اینکه دو فرد به طور تصادفی انتخاب شده، به دو گونه مختلف تعلق داشته باشند، رابطه مستقیم دارد:
این فرمول برای برآورد شاخص تنوع، فقط در جمعیت نامحدود مورد استفاده قرار میگیرد. ویلیامز و مک آرتور در سال 1972 میلادی فرمول اولیه سیمپسون را به صورت زیر به کار بردند:

 شاخص سیمپسون (one-D) دامنه ای از صفر (تنوع کم) تا تقریباً یک (one-one/s) و شاخص دو طرفه سیمپسون (one/D) دامنه ای از یک تا S (تعداد گونه ها در پلات ها) دارد. 
در این لینک می توان نمونه ای از محاسبه شاخص سیمپسون و نحوه محاسبه و فرمول آن را مشاهده نمود. 

2- شاخص تنوع گونه ای شانون-وینر (Shanon,Weiner,(1948
این شاخص توسط شانن و واینر و بر اساس تئوری اطلاعات مطرح 
شد و به عنوان شاخص تنوع شانن شناخته شد. 
فرض مهم در این شاخص این است که نمونه گیری تصادفی از افراد 
یک جامعه بینهایت بزرگ انجام شده است. همچنین فرض شده 
است که تمام گونه های موجود در جامعه در نمونه نیز آمده اند. این 
شاخص نشان دهنده ی تخمینی از میانگین درجه عدم اطمینان، در 
پیشگویی تعلق یک فرد میباشد که به طور تصادفی از مجموعه ای با s گونه و N فرد انتخاب شده است (
اجتهادی و همکاران، 1388). 
هر پایه لگاریتمی را میتوان برای اندازه گیری این شاخص مورد 
استفاده قرار داد، زیرا قابل تبدیل به یکدیگر هستند. مقدار این شاخص بین 1.5 تا حدود 4.5 
متغیر بوده و افزایش تعداد گونه های 
جامعه سبب افزایش این شاخص میگردند.
با وجود تنها یک گونه در نمونه و یا جامعه ای که تحت 
استرس (نظیر تخریب) باشد، مقدار این شاخص برابر صفر 
خواهد شد. حداکثر مقدار این شاخص نیز زمانی به دست می 
آید 
که همه ی گونه ها (S) 
تعداد افراد یکسانی داشته باشند (
اجتهادی و همکاران،1388).
این تابع متداولترین شاخص اندازه گیری تنوع گونه ای است که در سال 1948 معرفی شد. برای استفاده از این 
تابع دو فرض وجود دارد:
1- افراد اجتماع بزرگ به صورت تصادفی نمونه برداری شده اند.
2- تمامی گونه های حاضر در اجتماع، در نمونه آمده اند؛ این فرض زمانی تحقق مییابد که از ترکیب کامل گونه 
های اجتماع اطلاع دقیقی وجود داشته باشد که البته مسئله دشواری است.
مقدار H با افزایش تعداد گونه ها در اجتماع فزونی می یابد و از نظر تئوری میتواند به مقادیر بسیار 
زیادی برسد، 
اما در عمل از 5.4 تجاوز نمی کند. 
مقادیر حداکثر و حداقل شاخص تنوع گونه ای به ترتیب (
log(s و (
log(N/N-S است.
در این لینک می توان نمونه ای از محاسبه شاخص شانن-وینر و نحوه محاسبه و فرمول آن را مشاهده نمود. 

3- 
شاخص بریلوین (1962,
Brillouin)
به عقیده پیلو اکثر نمونه های برداشت شده از اجتماعات گیاهی را باید مجموعه ها و نه نمونه های تصادفی از 
اجتماعات بزرگ در نظر گرفت. در مواردی که داده ها به مجموعه محدودی مربوط باشند، برای اندازه گیری تنوع 
گونه ای از فرمول بریلوین استفاده میشود.
زمانی که معیارهای بیوماس، پوشش یا تولید به عنوان برآورد اهمیت گونه ای در اجتماع مورد استفاده 
قرار میگیرند، شاخص بریلوین نمیتواند به کار رود. شاخص بریلوین مانند تابع شانون-وینر به فراوانی 
گونه های نادر در اجتماع حساس تر است. پیت در سال 1974 شاخص های تنوع را به دو گروه تقسیم 
کرد. 
نوع اول شاخص هایی هستند که به تغییرات گونه های نادر در نمونه اجتماع حساس ترند. مانند 
بریلوین و شانون-وینر؛ 
نوع دوم شاخص هایی هستند که به تغییرات گونه های فراوانتر حساسند مانند 
سیمپسون. 
انتخاب نوع روش اندازه گیری ناهمگنی به این موضوع بستگی دارد که تأکید برکدامیک از 
گونه های نادر یا چیره اجتماع وجود دارد.

شاخص های یکنواختی
یکنواختی، چگونگی توزیع فراوانی افراد را در بین گونه های 
موجود نشان میدهد. به عبارت دیگر، یکنواختی بیانگر میزان 
تعادل در فراوانی گونه ها است. بر اساس محاسبه یکنواختی به 
دو نوع جامعه خواهیم رسید. جوامع همگون(تعداد افراد در 
بین گونه های جامعه به صورت یکنواخت توزیع شده اند) و 
جوامع ناهمگون (تعداد افراد در بین گونه های جامعه به 
صورت یکنواخت توزیع نشده اند). یکنواختی با این هدف 
طراحی شده است که نوع توزیع مساوی یا غیرمساوی گونه ها 
را در مقایسه با جوامع فرضی که تمام گونه ها غالبیت یکسان 
دارند، نشان دهد (اجتهادی و همکاران، 1388).
اگر اجتماعی دارای 10 گونه درختی با فراوانی یکسان 
باشد، تنوع گونه ای آن با اجتماع دیگری که 10 گونه درختی 
دارد، ولی یکی از گونه ها 99 درصد کل افراد را تشکیل میدهد 
مشابه است. در اجتماع اول در صورتی که دو درخت به طور تصادفی انتخاب شوند، احتمالا مربوط به دو گونه مختلف خواهند بود، اما در اجتماع دوم بعید است دو درخت انتخاب شده به گونه های مختلفی تعلق داشته باشند. به این ترتیب مفهوم دیگری از تنوع تحت عنوان ناهمگن پیشنهاد گردید که در مجموع ترکیب دو مفهوم غنا و یکنواختی است. (Krebs, 1999; Magurran,2004).
شاخص
های گوناگونی برای محاسبه ی میزان یکنواختی وجود دارند 
(Heip,1974). 
در حال حاضر یکی از ساده ترین روش های 
محاسبه ی یکنواختی این است که نسبت شاخص هتروژنیتی 
بر مقدار حداکثری (ماگزیمم) 
خودش تقسیم گردد.( 
Krebs,
1999). یکنواختی به عنوان یک معیار اندازه گیری برای تعیین 
میزان یکسان بودن یا نبودن فراوانی هر یک از گونه ها در یک 
دسته از نمونه ها و یا در یک جامعه ی مشخص محسوب می 
گردد. 
(Stirling andWilsey,2001). 
جدول زیر عملکرد و مشخصات برخی از شاخص های مهم 
مورد استفاده در اندازه گیری تنوع را نشان میدهد.

عملکرد و ویژگی های تعدادی از شاخص های اندازه گیری تنوع گونه ای (
اقتباس از اجتهادی و همکاران، 1388)
تنوع شانن به گونه ها وزن داده و فراوانی آنها را هم مد نظر 
قرار میدهد. در حالیکه شاخص سیمپسون متوجه گونه های 
غالب بوده و مجموع مربعات فراوانی گونه ها را اندازه می گیرد.
 
به عنوان مثال ریشه دوم عدد 0.01  می شود 0.0001 که 
عدد خیلی کوچکی است.
 لذا گونه های نادر کمتر مورد توجه 
قرار گرفته و به این دلیل است که تعداد گونه مؤثر سیمپسون از 
تعداد گونه ی مؤثر شانن کمتر محاسبه خواهد شد، لذا تنوع 
شانن نسبت به سیمپسون ارجح تر است. تنوع شانن متأثر از 
گونه های نادر نبوده و تمامی گونه ها را با فراوانی شان مورد 
محاسبه قرار میدهد (
Magurran, 2004; Jost,2006).

فهرست منابع:
1 اجتهادی، ح.؛ سپهری، ع. و عکافی، ح. ر. 1388 . روشهای اندازه گیری تنوع زیستی. 
انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد، 228 ص.
2- زرگران،م؛ اکبریان،ج. 1395 . 
اهمیت تنوع آلفا و بتا در اکوسیستم. فصلنامه نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی، سال سیزدهم/ شماره 5/ صص 27
Krebs, C. J. 1999. Ecological Methodology. Second ed. Addison Wesley Publishing, USA 620 pp.
16-Magurran, A. E. 2004.Measuring Biological Diversity. Blackwell Publishing. Oxford, UK




نوع مطلب : تنوع زیستی، 
برچسب ها : روش های اندازه گیری تنوع زیستی، شاخص های تنوع گونه ای، سیمپسون، شانن-وینر، بریلوین،
لینک های مرتبط :
با نگاهی به جدول زیر می توان دریافت علیرغم بهبود بیش از ۱۵% و کسب 66 امتیاز در طی 10 سال گذشته، اما هنوز رتبه ایران بالاتر از ۱۰۵ نرفته است. 
نکته قابل تأمل و تاسفبار این آمار کاهش نزدیک به 5% در عملکرد تنوع زیستی است که از سایر شاخص های EPI پایین تر می باشد. 





نوع مطلب : تنوع زیستی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

اصولا تنوع شالوده اصلی ثبات و پایداری است. موجودات در داخل اکوسیستمها در شبکه پیچیده ای از حیات برهم اثر متقابل دارند و هرکدام آشیانه بوم شناختی خاص خود را اشغال کرده اند و نقش زیستی خود را درباره چرخه مواد و سیر انرژی ایفا می کنند. این موجودات تنها قادرند سهم مشخص خود را دریافت دارند. و در صورت تعرض با کنترل شدید از طرف سایر اجزای زنده رو به رو خواهند شد . هر نوع تداخل در این سیستم منجر به برهم خوردن این رابطه ظریف زیستی خواهد شد. نمونه بسیار بارزی که می توان در این زمینه برشمرد تداخل انسان در اکوسیستم های طبیعی است. انسان با تبدیل اکوسیستمهای مرتعی و جنگلی به مزارع باعث برهم خوردن روابط زیستی موجود شده و اختلالات بسیاری را به وجود آورده است. در این مورد انسان با این عمل تنوع داخل اکوسیستمها را کاهش داده تواناییهای ذاتی آن را از بین می برد. کاهش تنوع باعث کاهش نقش اکوسیستمها در جذب آلاینده های محیطی ( مثل گازهای سمی )، کاهش حاصلخیزی خاک ،به هم خوردن روابط شکار و شکارچی بین موجودات حیوانی میشود. اثر متقابل بین کشاورزی و تنوع زیستی نیز مهم است . حدود هفتاد درصد اکوسیستمهای زمین جهت کسب 98% غذا ، پوشاک و چوب برای انسان دستکاری شده است . علاوه بر آن حدود 25% سطح زمین به شهرسازی و سکونت انسان اختصاص دارد و بدین ترتیب انسان حدود 95%  اکوسیستمهای خشکی را به تصرف خود درآورده است. در ادوار گذشته انسان با نزدیکی با طبیعت سعی می کرد حداقل مداخله را در اکوسیستمها به وجود آورد. و در حقیقت به عنوان جز زنده ای عمل می کرد. با شروع کشاورزی عملا مداخله انسان در طبیعت شروع شد. اهلی کردن گیاهان و حیوانات مرحله شروع کاهش تنوع بود. این امر در ابتدا چندان مشهود نبود و انسان در فعالیتهای خود از طریق کشت گیاهان به صورت مخلوط ، مدیریت تلفیقی زراعت و دام ، بهره گیری از انرژی های زیستی و حفظ چرخه مواد در خاک هماهنگی بیشتری با محیط طبیعی خود ایجاد کرده بود. پس از انقلاب صنعتی و با کشف انرژیهای فسیلی ارزان ، مداخله اصلی انسان شروع شد و در چند دهه اخیر این مداخله ها به حداکثر خود رسیده است به نحوی که امروزه بهره برداری از زمین به صورت خط تولید در یک کارخانه صنعتی درآمده است و سیستمهای تک کشتی و فاقد تنوع جهت تولید یک محصول خاص به وجود آمده اند و این کار جز با کمک انرژی های فسیلی میسر نبوده است .

تنوع ژنتیکی در گیاهان و حیوانات شالوده فعالیتهای به نژادی و بیوتکنولوژی در کشاورزی است و انسان به کمک منابع ژنتیک گیاهان و حیوانات وحشی و انتقال آن به گیاهان زراعی ، ارقام گیاهی و نژادهای دامی متعددی برای مقاصد خاص تولید کرده است.

تعداد گونه های حیوانی در یک هکتار مرتع در انگلستان تا 1000 گونه و دریک هکتار جنگل در آلمان 1800 گونه و در یک هکتار یونجه در نیویورک 600 گونه گزارش شده است. در یک متر مربع از علفزارهای حاره 32 میلیون نماتد و در یک گرم خاک تا 90 میلیون باکتری از سایر میکروارگانیسم ها وجود دارد.





نوع مطلب : گونه های گیاهی و جانوری، تنوع زیستی، 
برچسب ها : ارزش های تنوع زیستی،
لینک های مرتبط :

در خانه :

-مراقبت از گیاهان و جانوران آسیب دیده یک هنر، یک مهارت و منش انسانی است. آن را توسعه و تعمیم دهید و بکار ببندید.

 -استفاده از مواد ضد عفونی کننده غیر گیاهی را محدود کنیم.

-مبلمان و لوازم چوبی ساخته شده از مواد بازیافتی را خریداری یا حمایت کنیم.

-کاغذهای باطله را بازیافت کنیم. اگر همه مردم این کار را انجام دهند، سالانه میلیونها درخت از خطر قطع شدن نجات می یابند.

 

در باغ و باغچه:

- یک توده کمپوست بسازید. بهتر است زباله های مرطوب (پسماندهای غذایی) خانه و علف های هرز وجین شده را روی سطح باغ یا حیاط پخش کنید یا آن ها را به محل دفن زباله ها ببرید و با احداث چالکود به حاصلخیزی خاک کمک کنید.

- بخشی از حیاط یا باغ خانه خود را به صورت صخره در آورید. توده سنگ هایی که به صورت صخره قرار می گیرند زیستگاه بسیار خوبی برای صدها گونه مفید جانوری هستند.

- با طراحی و ساخت فضاهای زیستی همگام با طبیعت، در توسعه زیستگاه های مناسب جانوران بکوشید.

- باغچه خانه خود را به پناهگاهی امن برای تنوع زیستی تبدیل کنید.

-از بکار بردن مواد شیمیایی بپرهیزید. گیاهان باغچه، پرندگان را به سوی خود جلب می کنند و باعث رویش پوشش های گیاهی مناسب به جای چمن می شوند. این گیاهان کم هزینه اند و به آب، آفت کش و کود کمتری نیاز دارند.

 

در همسایگی ...

- از فضاهای باز محافظت کنید

 تنوع زیستی در بسیاری از مکان های دور از انتظار، نظیر حاشیه جاده ها، ایستگاه های راه آهن، پارک های کوچک و فضاهای باز که در نزدیکی شما قرار دارد، دیده می شود. در اوقات فراغتی که دارید به این مکان ها بروید و با بکارگیری قیچی باغبانی و بیلچه و صرف اندکی وقت و حوصله آن جاها را از هجوم علف هرز دور بدارید تا روییدن گیاهان بومی امکانپذیر شود با اینکار به آرامش عصبی و روانی نیز دست پیدا خواهید کرد.





نوع مطلب : تنوع زیستی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

 1- قطعنامه ها و تصمیمات سازمانهای بین المللی

یكی از ویژگیهای اصلی سازمانهای بین المللی این است كه تعداد خیلی كمی از آنها قدرت تصویب متون الزام آور حقوقی را دارند. تنها سه سازمان از میان همه سازمانهایی كه با موضوعات حفاظت از محیط زیست مربوط می شوند، چنین قدرتی را دارند. بدین ترتیب، سازمانهای بین المللی از زمان ظهورشان در قرن نوزدهم، قطعنامه های غیر الزام آوری را خطاب به دولتهای عضو تصویب نموده اند. این رویه طی سالها، بویژه در حوزه های جدیدی از مقررات بین المللی همانند حفاظت از محیط زیست، اهمیت فزاینده ای پیدا كرده است. «توصیه نامه ها» و «اعلامیه های اصول» كنفرانس هایی همچون استکهلم یا اجلاسهای برنامه محیط زیست ملل متحد (ونکوئر 1976، مار دل پلاتا 1977، نایروبی 1978) تأثیر عظیمی بر تكامل حقوق بین الملل محیط زیست داشته است.

علاوه بر این، تكثر سازمانهای بین دولتی، تعداد و تنوع متون غیر الزام آور را به نحو قابل ملاحظه ای افزایش داده است، زیرا كه آنها ابزارهای اصلی بیان برای اكثر سازمانها محسوب می شوند. با توجه به قطعنامه های متعددی كه از طریق اجماع تصویب و در عمل اجرا شد و به آنها استناد گردید، ممكن است استدلال شود كه آنها در حال حاضر یك منبع شناخته شده حقوق بین الملل را تشكیل می دهند كه در اساسنامه دیوان بین المللی دادگستری پیش بـینی نشده است یـا اینكه فـن نوینی بـرای ایجاد قـواعد حقوقی بـین المللی می باشند. این فن بویژه در تثبیت قانون برای حوزه های جدیدی كه در آن تصمیمات سریع مورد نیاز می باشد مثل حقوق بشر، كشف و بهره برداری از فضای بیرونی جو و بستر اعماق دریا و حقوق محیط زیست موثر می باشد.

شورای امنیت ملل متحد بواسطه كاركردهای حفظ صلح خود و دیگر نقش های اعطایی به آن، یكی از معدود نهادهایی است كه می تواند تصمیمات الزام آور اتخاذ نماید. اقدامات آن در رابطه با نابودی زیست محیطی در خلیج فارس پس از تجاوز عراق به كویت، حاكی از نگرانی شدید نسبت به حفاظت از محیط زیست طی مخاصمات مسلحانه می باشد.علاوه بر این، مطابق ماده 5 كنوانسیون مربوط به منع استفاده نظامی یا دیگر بهره برداری های خصمانه از فنون تغییر محیط زیست، هر دولت عضوی كه بر این باور است كه دولت عضو دیگر تعهداتش را نقض می كند، می تواند نزد شورای امنیت شكایت نماید. دولت اخیر، ممکن است بپذیرد كه با قدرت تصمیم گیری تحقیق شود که آیا دولت شاكی به علت نقض كنوانسیون مزبور آسیب دیده یا ممکن است آسیب ببیند. به هر حال، نتایج چنین تصمیمی مورد بحث نمی باشند. بدون شك آنها شامل اعمال مواد 36 و 37 منشور ملل متحد كه شیوه های حل و فصل اختلافات را توصیه می كنند، خواهند بود.

سازمان همكاری اقتصادی و توسعه (OECD) در زمینه حفاظت از محیط زیست صلاحیت وسیع تری دارد. این سازمان دولت های صنعتی با اقتصاد بازار می تواند به منظور تحقق اهداف خویش تصمیماتی را اتخاذ نماید، كه همه اعضایش را ملزم نماید مگر اینکه به گونه ای دیگر بیان شده باشد. به هر حال ماهیت این سازمان به عنوان یك نهاد مطالعاتی و مشاوره ای، به این معنی است كه عـملاً تصمیمات زیـست محیطی الزام آور نادر و غیر معمول می باشند و وقتی كه اتخاذ می شوند عموماً به موضوعات فنی محدود همانند مبادله اطلاعات در خصوص بایفنیل پلی كلرینه ها (PCBs)، پذیرش متقابل داده ها در بررسی های شیمیایی، و تأسیس یك ركن چند جانبه برای مشاوره و نظارت و مراقبت بر تخلیه فضولات رادیو اكتیوی در دریا می پردازند.

بر عكس آن در اتحادیه اروپا صادق است كه قدرت تصویب دو نوع اقدامات الزام آور را به اعضای خود تفویض نموده است: «مقررات» اجباری با همه اجزاء و مولفه های آن كه در همه دولت های عضو مستقیماً قابل اعمال می باشند و «رهنمودها» و دستورالعمل هایی كه هر دولتی را ملزم می نمایند تا به یك نتیجه خاص برسد اما ابزارها و شیوه های كنترل انفرادی دولت را واگذار می كنند. متون بیشماری كه دارای ویژگی اجباری هستند، عموماً به شكل رهنمودهایی راجع به آلودگی آب و هوا، تخلیه فاضلاب و حفاظت از گونه های حیوانات وحشی به تصویب رسیده اند.این رهنمودها به دولت های عضو اجازه می دهند تـا موضوعات زیست محیطی در داخل جـوامع مزبور را بـه طور مشترك تنظیم و قاعده مند كنند.

قطعنامه های صادره از كنفرانس ها یا سازمانهای بین المللی اغلب به شكل «توصیه نامه های رهنمودی» یا «اعلامیه ی اصول» می باشند.

«توصیه نامه های رهنمودی»، حجم عظیمی از اعمالی را تشكیل می دهند كه سازمانهای بین دولتی برای دولت های عضو به آنها مبادرت می ورزند. اهمیت چنین توصیه نامه هایی از حقوق سازمان های بین المللی نشأت می گیرد. دولت های عضو در الحاق به یك نهاد بین المللی، تعهدات مندرج در سند مؤسس سازمان مزبور را كه اغلب به صورت كلی یا در عبارتهای چكیده تدوین شده، آزادانه می پذیرند. یكی از كاركردهای اركان تشكیل دهنده سازمان، تشریح و تفصیل تعهدات دولت های عضو در موارد مشخص و معین می باشد. قطعنامه های مصوب ارکان ذی صلاحی كه از طرف این سازمان سخن می گویند برای تفسیر و بكارگیری قواعد كلی مزبور، مورد استفاده قرار می گیرند. توصیه های مزبور اگر چه رسماً اجباری نیستند، اما خطاب به دولتهای عضو، خط مشی ها و تفاسیر معتبری را پایه گذاری می کنند كه به طور كلی بایستی به آنها احترام قابل ملاحظه ای گذاشت.

«تـوصیه های رهنمودی» مرتبط با حفاظت از محیط زیست، نـقش مـهمی در فعالیتهای اكثـر سازمانهای غیر دولتی و به طور كلی در تـوسعه حقوق بین الملل محیط زیست ایفا نموده اند. مجمع عمومی سازمـان مـلل متحد در خصوص تغییرات جهانی آب و هوا، قطب جنوب، ماهی گیری با تورهای شناور، توسعه پایدار و در واقع تقریباً همه موضوعات نگران کننده بین المللی، قطعنامه هایی را تصویب نموده است. سازمان همكاری توسعه اقتصادی (OECD) در خصوص موضوعاتی همچون فرآورده های خطرناك، آلودگی فرامرزی، گردشگری، مدیریت فاضلاب، رابطه میان محیط زیست و اقتصاد، مدیریت منابع طبیعی و مدیریت مناطق ساحلی توصیه نامه هایی را در سطح منطقه ای تصویب نموده است.

«اعلامیه های اصول» از «توصیه نامه های رهنمودی» متمایز می باشند، از این نظر که آنها اقدام دقیقی را كه بایستی تعهد شود، پیش بینی نمی كنند، اما ممکن است خط مشی های كلی را جهت پیروی دولت ها تعیین نمایند و نیز ممكن است بر توسعه قواعد حقوقی بعدی تأثیر قابل ملاحظه ای داشته باشند. كاركرد دیگر اصول، اعلام اجماعی اجتماعی و بنیادین در خصوص مبنای منطقی اساسی برای یك پیكره حقوقی است. از این لحاظ، «اصول» یكی از اهداف بنیادین هر نظام حقوقی را كه شناسایی و تدوین ارزشهای اجتماعی نو ظهور می باشد كه در درون آن جامعه ضروری شناخته شده اند، برآورده می سازند. در سطح بین المللی این امر از طریق اعلامیه های تصویبی و اعلامی سازمانهای جهانی یا كنفرانسهای بین المللی قابل حصول می باشد.

شایـد اصول بیشتر از زمـینه های دیـگر حقوق بـین المـلل، به نحو گسترده ای در حقوق بـین المـلل مـحیط زیست مورد استفاده قرار می گیرند. همه متون مهم حقوق نرم در برگیرنده اصولی می باشند كه معین و مورد استقبال بوده و معنی واقعی و مشخصی در رویه قضایی و معاهدات بین المللی دارند. معاهده 1997 اتحادیه اروپا تحت عنوان شانزدهم، اصولی را تعیین نموده كه برای راهبری سیاست اروپایی در خصوص محیط زیست ارزشمند می باشند، اصولی كه به قوانین ثانویه در شورای اروپا شكل می دهند. بند 2 ماده 174 مقرر می دارد كه سیاست زیست محیطی شورای اروپا بایستی بر اصل احتیاطی و اصولی كه بر اساس آنها باید اقدام پیشگیرانه اتخاذ نمایند، مبتنی باشد كه در این شرایط آسیب زیست محیطی باید به عنوان یك اولویت در منبع اصلاح گردد و اینكه آلوده كننده بایستی خسارت پرداخت نماید.

مفهوم اصل و در صورت وجود ارزش حقوقی یك اصل، از یك نظام حقوقی به نظام حقوقی دیگر با تعاریف و كاربرد اصول مختلف تغییر می كند. اصول می توانند توصیفی باشند و بر ویژگیهای اساسی نهادهای حقوقی دلالت نمایند یا قواعد حقوقی بنیادین را تعیین نمایند و یا با ارزش قائل شدن برای قواعدی كه هنوز در اسناد حقوقی رسمی نمی گنجند، اگر چه مهم به نظر می رسند، شكاف های موجود در حقوق موضوعه (اثباتی) را پر نمایند. اصول می توانند بنیادین (برابری و قطعیت حقوقی) یا فنی (نسبیت) باشند. آنها ممكن است در قوانین اساسی و قواعد بنیادین، همانگونه كه در عرفهای حقوقی قارة اروپا آمده ظاهر شوند، یا ممكن است ساختاری حقوقی داشته باشند. به عقیده بعضی ها، یك اصل، سمت و سو و جهت كلی را كه حقوق موضوعه بایستی پیروی نماید، تصریح می نماید و مبنایی منطقی برای حقوق فراهم می سازد بدون اینكه خود قاعده ای الزام آور ایجاد نماید. بنا به تعریف دیگر، یك اصل، آنجائیکه درجه انتزاع خیلی زیاد است، به نحوی كه استنتاج تعهدات با درجه ای از قطعیت امكان پذیر نمی باشد و بدین ترتیب، حاشیه ای با اختلاف زیاد درك یا صلاحدید برای بازیگر می گذارد، قاعده ای برای رفتار نامشخص است.

اكثر اصول زیست محیطی اعلامی در اعلامیه ها، به یك شكل یا اشكال دیگری، در متون قراردادی، در دستور كار نهادهای خاص بین المللی و در رویه دولتها از نو پدیدار گشته اند. نفوذ اصول مندرج در اعلامیه استكلهم، منشور جهانی طبیعت و اعلامیه ریو 1992 در خصوص محیط زیست و توسعه غیر قابل انكار می باشد. دیگر اعلامیه های اصول، مستقیماً به ایجاد قواعد الزام آور منتهی شده اند، از جمـله مـنشور اروپـایی آب، توصیه های سازمان توسعه و همكاری اقتصادی (OECD) 1974 كه در برگیرنده اصول مربوط به آلودگی فرامرزی می باشند، و بیانه اصول رفتار در زمینه محیط زیست یونپ (UNEP) 1978 برای راهبری دولتها به منظور حفاظت و بهره برداری هماهنگ منابع طبیعی تسهیمی میان دو یا چند كشور می باشند. نهایتاً حتی آنجائیكه اعلامیه های اصول مستقیماً به قواعد الزام آور تغییر شكل پیدا نمی كنند، ممكن است برای هدایت دولتها در تصویب قوانین مورد استفاده قرار گیرند. بدون اعلامیه استكلهم، احتمالاً قوانین ملی زیست محیطی، كمتر و ضعیف تر خواهد شد.

 

2- تصمیمات كنفرانس اعضاء / اجلاس اعضاء

 كنوانسیون وین در مورد حقوق معاهدات به روشنی بیان می كند كه دولتهای عضو موافقتنامه های بین المللی ممكن است موافقتنامه را تفسیر نمایند یا عبارات آن را از طریق رویه بعدی دولت تعریف نمایند. کنفرانسها یا اجلاس های تصمیم گیری اعضاء كه با موافقتنامه های زیست محیطی چند جانبه (MEAs) ایجاد می شوند، به نحو فزاینده ای تصمیمات تفسیری، توصیه نامه ها و دستورالعمل هایی برای اقدام را تصویب می نمایند. از آنجا که تصمیمات و توصیه نامه ها، درك و فهم مشترك دولت های عضو در خصوص قواعد و تعهدات مندرج در موافقتنامه مزبور را بیان می نمایند، می توانند ارزش حقوقی قابل ملاحظه ای داشته باشند. اقدامات توافقی مصوب اعضاء مشورتی معاهده قطب جنوب، مجموعه ای از مقررات رفتـاری واقـعی را بـرای همه فعالیت ها در منطقه جنوب تشكیل میدهند و خود نیز با تصمیمات و قطعنامه های با ارزش پندآمیزی بیشتر تـكمیل می شوند. در طی دهه 1960 به تنهایی حدود 74 اقدام توافقی، تصویب شد.

شبیه به همین، اجلاسهای رامسر، كنوانسیون تنوع بیولوژیكی (CBD) و كنوانسیون مربوط به تجارت بین المللی گونه های در معرض انقراض (CITS)، توصیه نامه، تصمیمات و دستورالعمل های بیشمار و مفصلی را همچون دستورالعمل های بُن در خصوص دستیابی به منابع ژنتیكی و تسهیم عادلانه و برابر منافع ناشی از بهره برداری از آنها، مصوب كنفرانس ششم اعضاء كنوانسیون مربوط به تنوع بیولوژیكی که قبلاً بیشتر مورد بحث قرار گرفته، ایجاد نموده اند.

 

3- برنامه ها و طرحهای اقدام

در حالیكه «توصیه های رهنمودی»، دولتهای عضو یك سازمان بـین المللی را خطاب قـرار مـی دهند، «بـرنامه های اقدام» اغلب سازمانهایی كه آنها را تدوین نموده اند، مورد خطاب قرار می دهند و فعالیتهایی را كه طی یك دوره مشخص زمانی تعهد می نمایند، اعلام می كنند. بـرای مثال، جامعه اروپا از 1973 بـرنامه اقدام هایی را برای دوره های پنج ساله متوالی تصویب نموده است. مشابه همین، اتحادیه جهانی حفاظت (IUCN) در سال 1980 برنامه اقدام جهانی خود را تحت عنوان «راهبرد حفاظت جهانی» پیشنهاد نمود.

به طور طبیعی، معاهدات ایجاب می كنند كه دولت های عضو به رفتار خاصی متعهد شده یا از رفتار خاصی خودداری نمایند، اما اغلب ماهیت مشكلات زیست محیطی، تعیین مضمون دقیق تعهدات را غیر ممكن می سازد، بویژه هنگامی كه به آلودگی بلند مدت یا مشكلات طولانی مدت پرداخته می شود. نتیجۀ آن حتی در صورتیکه تعهدات مبهم باشد، قابل پیش بینی و ملال انگیزتر است. برای مثال، كنوانسیون ژنو 1979 در خصوص آلودگی فرامرزی طولانی مدت هوا مربوط به آلودگی «در فاصله ای است كه در آنجا به طور كلی تمییز بین منبع یا منابع انتشار آلودگی وجود ندارد». تعهدات دولت های عضو ،بجای وظایف دقیق ثابت، همكاری در زمینه تحقیق و اجرای برنامه مشترك نظارت مستمر و ارزیابی طولانی مدت آلودگی هوا می باشد. دولتهای عضو همچنین با تشریح سیاست ها و راهبردهای مبارزه با تخلیه آلوده كننده ها در فضا موافقت می نمایند. كنوانسیون پاریس جهت مبارزه با بیابان زایی در كشورهایی كه خشكسالی جدی یا بیابان زایی تـجربه می نمایند، بـویـژه در آفـریقا، بـرنامه های اقدامی در سطوح مـلی، زیـر منطقه ای و منطقه ی را در نظر گرفـته است كه از طـرف نـهادهـای بـین دولتی و غیردولتی مورد حمایت قرار می گیرد.

معاهداتی كه به برنامه های اقدام اشاره می نمایند، ممكن است با تعهداتی دقیق تر برای طرفین متعاهد از طریق انعقاد پروتكل های الحاقی به متن اصلی تكمیل شوند، برای مثال، كنوانسیون ژنو 1979 در خصوص آلودگی فرامرزی بلند مدت هوا، با مجموعه ای از پروتكل هایی كه دقت بیشتری به تعهدات دولت های عضو آن میدهند، تكمیل شده است. ترتیباتی مشابه همین برای بسیاری از معاهدات دریاهای منطقه ای موجود می باشد.

بدون تردید نخستین برنامه اقدام معروف، برنامه اقدام برای محیط زیست انسان، مصوب كنفرانس 1974 استكهلم در خصوص محیط زیست انسان می باشد. متن مزبور مركب از 109 توصیه نامه می باشد كه گاهی اوقات خطاب به دولت ها است و گاهی اوقات خطاب به سازمانهای بین المللی و گاهی اوقات به هر دوی آنها.

این متن نه تنها دلیل اقداماتی كه باید انجام شود را در بردارد بلكه حاوی توصیه نامه های رهنمودی نیز می باشد. در حقیقت، متن مزبور به عنوان مبنایی برای تعداد زیادی از اقدامات بین المللی اتخاذ شده از زمان تصویب آن، عمل كرده است، از جمله طرح بررسی زیست محیطی جهانی (مراقبت از زمین) به منظور ارزیابی وضعیت محیط زیست. همچنین این متن اساس كنوانسیونهای جهانی و مطالعات مورد حمایت سازمانهای بین دولتی گوناگون و برنامه دریاهای منطقه ای یونپ كه در سال 1974 آغاز گردید، بوده است. دستور كار 21 مصوب كنفرانس 1992 ریو، به عنوان یك برنامه جهانی برای توسعه پایدار جایگزین آن شد و به هر فصلی ارزیابی هزینه اقدامات پیشنهادی را اضافه نمود. نقش متون غیرالزام آور در پیگیری كنفرانس ملل متحد در خصوص محیط زیست و توسعه (UNCED) گسترش یافت. مجمع عمومی ملل متحد در 22 دسامبر 1992 كمیسیونی در مورد توسعه پایدار (CSD)، «بخاطر تضمین پیگیری موثر كنفرانس مزبور» و «بررسی پیشرفت اجرای دستور كار 21 در سطوح ملی، منطقه ای و بین المللی» ایجاد نمود كه كاملاً با اصول اعلامیه ریو در خصوص محیط زیست و توسعه راهبری می شد. بدین ترتیب، نهادی با یك قطعنامه غیر الزام آور مجمع عمومی ایجاد شد كه وضعیت پایبندی به دو سند بین المللی غیر الزام آور دیگر را مورد بررسی قرار می دهد. رویه گزارش دهی ادواری پیش بینی شده برای كمیسیون توسعه پایدار (CSD)، فن و تکنیکی است كه به طور وسیع برای نظارت بر وضعیت پایبندی به تعهدات قانونی بین المللی مورد استفاده قرار می گیرد اما تاكنون دولت ها بر اساس مفاد معاهده موظف به ارائه گزارش بوده اند. به هر حال، كمیسیون توسعه پایدار (CSD) خواستار اطلاعاتی بر اساس «تعهدات» و «اهداف توافقی» مندرج در دستور كار 21 می باشد، از جمله اطلاعاتی كه به تأمین منابع مالی و انتقال فن آوری مـرتبط می باشند. اهمیت این مفـاد بیشتر در محو كـردن خط میان اسناد بین المللی الزام آور و غیر الـزام آور مـی باشد.

 

4- استاندارد سازی

قواعد بین المللی نه تنها ممكن است توسط دولتها توسعه یابند بلكه توسط سازمانهایی كه در آنها بازیگران خصوصی غالب می باشند نیز توسعه یابند. این استانداردهای توسعه یافته ممكن است مستقیماً برای سازمانهای خصوصی یا برای دولتها بكار گرفته شوند. سازمان بین المللی استاندارد سازی یكی از چنین سازمانهایی می باشد. این سازمان، فدراسیونی است از بالغ بر 100 هیأت استاندارد سازی ملی كه از هر كشور دارای نمایندگی، یک هیأت حضور دارد. سازمان مزبور در 1946 تشكیل شد تا شرایط و استانداردهای فنی را هماهنگ نماید. هر هیأت ملی تركیب نمایندگانش را ایجاد می كند كه بایستی شامل آمیزه ای از تولید كننده، مصرف كننده و دیگر ذی نفعان باشند. هر هیأتی غالباً مقامات دولتی را در بر دارد. در اجلاسهای بین المللی، استانداردهای مزبور را تصویب می نمایند. تا اواخر دهه 80 ، این استانداردها از جمله استاندارد جهانی مدیریت كنترل كیفیت، منبع استانداردهای نو پدید مدیریت زیست محیطی بود. استانداردهایی دیگر از مجموعه مقررات رفتاری مشترك نشأت می گیرد. مشابه همین، استانداردهای مدیریت زیست محیطی، گاهاً رقابتی، در اروپا و در حقوق ملی توسعه یافت.

استانداردهای مدیریت زیست محیطی، ایجاب می کنند که مدیریت گروه مزبور سیاست زیست محیطی آن سازمان را تعیین کند و تضمین نماید که ماهیت، مقیاس و اثرات زیست محیطی فعالیت های آن مناسب    می باشد. هر قابلیت ثبت شده ای باید به پیشرفت مستمر، تبعیت از قوانین مرتبط و پیشگیری از آلودگی متعهد باشد. تعهد مزبور بایستی در دسترس عموم باشد و سازمان مزبور بایستی برای تعیین اثرات زیست محیطی فعالیتهای آن رویه هایی را فراهم نماید. رویه هایی را بـرای مستند نمودن ایـن فـعالیت ها ایجاد و تداوم بخشد، مسئولیت های فردی را مشخص كند، نیروی انسانی مناسب را آموزش دهد و یك برنامه واكنش سریع را آماده سازد. بر این فعالیت ها بایستی به طور ادواری نظارت شود و در موارد عدم پایبندی اقدام اصلاحی اتخاذ گردد. بازرسی های زیست محیطی خواه داخلی یا خارجی ضروری می باشد.

 

5-مجموعه مقررات رفتاری

تعداد فزاینده ای از دستورالعمل ها یا مجموعه مقررات رفتاری در صنعت توسعه یافته است، از جمله شورای صنعت جهانی برای محیط زیست، مجموعه مقررات رفتاری بین المللی فائو در خصوص توزیع و استفاده از حشره كش ها، ابتكار مسئول مراقب انجمن تولید كنندگان مواد شیمیایی، اصول والدز (valdez) یا مسئولیت مشترك زیست محیطی (CERES)، منشور تجاری اتاق بازرگانی بین المللی (ICC) در خصوص توسعه پایدار و بیانیۀ گروه داچ / شل (Dutch/shell) در خصوص اصول كلی تجارت. گروه مزبور وظیفۀ «هدایت تجارت به عنوان مسئولیت مشترك اعضای جامعه و نیز نظارت بر قوانین قابل اعمال كشورها كه طی آن، آنها در راستای استانداردهای زیست محیطی و ایمنی و آرمانهای جامعه عمل می كنند»، را اعلام می نماید. 7 دولت تاکید می کنند كه شل بایستی فعالیت های خود را با لحاظ نمودن سلامت و ایمنی هدایت نماید و از محیط زیست به نحو مناسب محافظت نماید و به مقتضیات قانون مربوطه پایبند باشد و برای حفاظت از سلامت، امنیت و محیط زیست اقداماتی را ترتیب دهد. چنین اقداماتی به امنیت عملیات، امنیت تولید، پیشگیری از آلودگی هوا، آب و خاك و تدابیری جهت به حداقل رساندن آسیب ناشی از حوادث مربوط می شود.

نظارت خصوصی ممكن است با اعمال نفوذ اخلاقی یا عملی (تنبیهی) رفتار را به اندازه ای که حقوق اثربخشی دارد، محدود نماید. نقض دستورالعمل های خصوصی ممكن است ملاکی برای تخلف یا قصور باشد كه ابزارهای نسبتاً ارزانی را برای ارزیابی رفتار در مورد یك اختلاف فراهم می نماید. از طرف دیگر، دستورالعمل های خصوصی ممكن است متضمن نظارت حرفه ای انحصاری باشند كه با منافع عمومی در تضاد است و نسبت به قوانین دقت كمتری داشته باشند و با استانداردهای پایین تری نسبت به آنها از طریق فـرایند قانـونسازی طبیعی بـه تصویب بـرسند. آنجائیکه استـانداردها سخت و جدی مـی باشند، ممكن است دستورالعملهای مزبور نادیده گرفته شوند، مگر اینكه فشار عمومی نیرومندی برای پایبندی وجود داشته باشد. اصول والدز 1990 در خصوص رفتار زیست محیطی مشترك که اكنون به عنوان اصول مسئولیت مشترك زیست محیطی (CERES) شناخته شده، ممكن است در چارچوب این ضوابط مورد بحث و مذاكره قرار گیرد. اصول والدز توسط «ائتلاف نظام های اقتصادی مسئول از نظر زیست محیطی»، مرکب از گروهی از سرمایه گذاران و سازمانهای زیست محیطی مورد تصویب قرار گرفت. قصد، ایجاد خودگردانی (Self – governance) مشتركی بوده تا در داخل فرهنگی كه به همه زندگی احترام می گذارد و به استقلال خود افتخار می نماید، رویه های تجاری سازگار با اهداف حفاظت از محیط زیستِ شكننده را برای نسلهای آینده حفظ نماید.


منبع: http://samankianpoor.blogfa.com





نوع مطلب : قوانین و مقررات محیط زیست، تنوع زیستی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

اپلیکشن جذاب Biodiversity Is Us، نرم افزاری ست کاربردی جهت افزایش اطلاعات و معلومات در زمینه گونه های حیات وحش، از جمله معرفی حدود 400 گونه از جانوران از رده های مختلف، تشریح و توضیح در خصوص زیستگاه و محدوده انتشار گونه های حیات وحش، ویدئوهای مرتبط با معرفی گونه ها و نیز وضعیت گونه های موجود در لیست قرمز IUCN.
با استفاده از این نرم افزار اطلاعات مناسبی در خصوص موارد فوق می توان بدست آورد. این اپلیکشن از طریق لینک زیر از گوگل پلی قابل دسترسی می باشد.








نوع مطلب : معرفی اپلیکیشن اندروید، گونه های گیاهی و جانوری، تنوع زیستی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

ایران در لیست قرمز بدهکاران اکولوژیک

یکی از حوزه های بسیار با اهمیت فراموش شده در ایران استفاده ناکارآمد از داشته های محیط زیست بوده است. مرکز تحقیقات استراتژیک ریاست جمهوری در گزارشی با عنوان " سیاست‌گذاری محیط‌زیستی: چالش‌های جدید و پاسخ‌های کهنه" سیمای ناراحت کننده ای از شرایط زیست محیطی ایران ارایه کرده است که در بخشی از آن تاکید شده است . " مشکلات ناشی از استفاده ناپایدار از منابع، زمین، آب، هوا و غیره چشم‌انداز بسیار خطرناک و تهدیدکننده‌تری از داعش در جامعه ایران ترسیم می‌کند. جنگل‌زدایی، بیابان‌زایی، انتشار گازهای گلخانه‌ای و در نتیجه آلودگی شدید هوا، آلودگی دریاها و آب‌های شیرین (رودخانه‌ها، آب‌های زیرزمینی)، کاهش و انقراض گونه‌های گیاهی و جانوری، دفن نامناسب و غیراصولی مواد آلوده و سمی، استفاده بسیار زیاد از مواد آلی و سمی پایدار مانند کودهای شیمیایی یا سموم دفع آفات نباتی، فرسایش خاک و در نتیجه کاهش کیفیت خاک و غیره برخی از مهم‌ترین معضلات محیط‌زیستی در کشور به شمار می‌روند. "


ضعیف‌ترین عملکرد ایران مربوط به تنوع زیستی و زیستگاه با رتبه 133 از 180 کشور است. پس از آن به ترتیب شیلات با رتبه 110، اثرات بر سلامت با رتبه 109، کیفیت هوا با رتبه 109، آب و بهداشت با رتبه 101، اقلیم و انرژی با رتبه 97، منابع آب با رتبه 92، کشاورزی با رتبه 68 قرار می‌گیرد، شاخص جنگل فاقد آمار است.نکته قابل‌تأمل که ضرورت آسیب‌شناسی سیاست‌گذاری منجر به این عملکرد ضعیف را نشان می‌دهد، انتشار بارسنجی عملکرد محیط‌زیستی ایران در سال 2006 بر اساس شاخص‌های گزارش 2016 است. مقایسه رتبه‌ایران در این دو سال نشان می‌دهد به‌جز بهبود نسبی شاخص منابع آب و زیرشاخص فاضلاب و ثابت ماندن رتبه اقلیم و انرژی در طی 10 سال، افت بارز رتبه عملکرد محیط‌زیستی در کلیه شاخص‌ها وجود دارد که حادترین آن در شاخص کیفیت هوا با افت رتبه از 52 به 109 است .شاخص سرزمین شاد (happy planet index) دیگر شاخصی است که وضعیت محیط‌زیست را نشان می‌دهد. در آخرین رتبه‌بندی کشورها بر اساس این شاخص ایران با نمره 24 در رتبه 84 در بین 140 کشور جهان قرار گرفته است. رتبه پیشین ایران بر اساس این شاخص 77 از 150 کشور بوده است که با وجود کاهش تعداد کشورها ما نزول 7 رتبه‌ای را شاهد بوده‌ایم. این شاخص که هر سه سال یک‌بار مورد اندازه‌گیری قرار می‌گیرد و از حاصل‌ضرب شاخص رفاه اقتصادی (Experienced well-being) در شاخص امید به زندگی (Life expectancy) و نابرابری نتایج (Inequality of outcomes) تقسیم‌بر شاخص ردپای بوم‌شناختی (Ecological Footprint)، به دست می‌آید، نشان می‌دهد که رابطه‌ای ‌مستقیم و معنی‌دار بین سرزمینی که از طبیعتی مطلوب‌تر، با توان بوم‌شناختی بیشتر و غنای اکولوژیکی درخورتر بهره‌مند است با مردمی که در آن سرزمین زیست می‌کنند، وجود دارد. به عبارت ساده‌تر، هر چه زی‌گونگی حیات (تنوع زیستی) در کشوری بیشتر باشد، هر چه گیاهان و جانوران ساکن در یک قلمرو سیاسی، از امنیت بیشتر، زیستگاه غنی‌تر و امید به زندگی متعادل‌تری برخوردار باشند، انتظار می‌رود که مردم ساکن در آن اقلیم سیاسی هم از نشاط، شادی، روحیه و کارایی بیشتری برخوردار بوده و درجه افسردگی و میل به خودکشی (رتبه نخست استان ایلام در میزان خودکشی) در آن‌ها در کمینه باشد. در این گزارش امید به زندگی ایران 78.8 سال، سطح رفاه 4.6 از ۱۰، ردپای اکولوژیک 2.8 و نابرابری نتایج 23% گزارش شده است.

علاوه بر این شاخص‌ها، مقایسه روند ظرفیت زیستی و ردپای اکولوژیک ایران در طی 50 سال گذشته (فاصله سال‌های 1961 تا 2012) نشان می‌دهد که به‌موازات سقوط سرانه ظرفیت زیستی کشور در اثر افزایش جمعیت و نیز تخریب محیط‌زیست ناشی از برنامه‌های ناپایدار توسعه، نمودار سرانه ردپای اکولوژیک کشور صعودی بوده است. به‌گونه‌ای که در سال 2012 سرانه ظرفیت زیستی ایران ۰/۹ هکتار جهانی و ردپای اکولوژیک ۲/۸ هکتار جهانی است. به‌این‌ترتیب ایران در لیست قرمز بدهکاران اکولوژیک قرار دارد و میزان مصرف منابع زیستی و تأثیر آن بر محیط‌زیست حدود ۳/۱ برابر ظرفیت زیستی کشور است.

 ایران در لیست قرمز بدهکاران اکولوژیک قرار دارد و میزان مصرف منابع زیستی و تأثیر آن بر محیط‌زیست حدود ۳/۱ برابر ظرفیت زیستی کشور است.

به‌موازات افزایش شهرنشینی، به‌ویژه در کلان‌شهرها، ترافیک متراکم‌تر، آب‌وهوا آلوده‌تر، حاشیه‌نشینی شهری گسترده‌تر و آب شیرین در دسترس کمتر می‌شود. فقر گسترده تخریب و تخلیه منابع را شدت بخشیده است. به همین منوال نادیده گرفته شدن تبعات محیط‌زیستی، هزینه‌های گزافی در برداشته است. برنامه‌های محیط‌زیستی مانند وضع مالیات‌های سبز به دلیل عدم التزام به اجرا و عدم انطباق با ساختارهای مالیاتی و مدیریت محیط‌زیستی کشور با شکست مواجه می‌شوند. قوانین و مقررات به‌سختی و با مشکل اجرا می‌شوند. تعداد زیادی از معاهدات بین‌المللی در زمینه حفظ محیط‌زیست امضا و یا تصویب شده اما تنها تأثیر قابل ارزیابی آن‌ها رشد نسبی و اندک آگاهی تصمیم گیران و مردم بوده است.ایران در سطح گونه‌های جانوری تاکنون گونه‌هایی از نادرترین جانوران خود را به علت عدم کنترل شکار و تخریب زیستگاه‌های مربوطه از دست داده است.

 ایران در خصوص حفاظت از تنوع زیستی بسیار ضعیف بوده و سیاست‌های توسعه پایدار اکولوژیک یا وجود ندارند و یا به مرحله اجرا درنیامده‌اند. عدم وجود آگاهی و انتشار اطلاعات، الگوهای تولید و مصرف ناسازگار با محیط‌زیست، مکان‌یابی نامناسب برخی از فعالیت-های صنعتی و اقتصادی، ضعف در اجرای قوانین و مقررات، نبود ملاحظات محیط‌زیستی در سیاست-گذاری‌های کلان، فقدان شفافیت در سیاست‌ها (پررنگ بودن ملاحظات سیاسی و اقتصادی در تصمیم‌گیری‌ها) و کمبودهای تخصصی مدیریتی ذکر شده‌اند.

 

6 تالاب ایران در لیست قرمز مونترو

از مجموع 2800 تالاب کشور، 94 تالاب شناخته شده وجود دارد که از این تعداد 24 تالاب در کنوانسیون رامسر به عنوان تالاب بین‌المللی به ثبت رسیده است. از میان 24 تالاب بین‌المللی برخی دارای مجموعه‌ای از تالاب‌ها هستند ولی تحت عنوان یک تالاب شناخته می‌شوند، که با احتساب مجموعه تالاب‌ها، 35 تالاب بین‌المللی در کشور داریم. تالاب‌هایی که به لحاظ حفاظت و شرایط زیست‌محیطی در وضعیت مطلوبی به سر نمی‌برند یا در معرض خشک شدن قرار دارند، در لیست مونترو قرار می‌گیرند که از 24 تالاب بین‌المللی ایران، 6 تالاب در این فهرست قرار دارد که عبارتند از: تالاب انزلی، تالاب هامون (دهانه جنوبی پوزک)، تالاب هامون (صابوری و هیرمند)، تالاب نیریز و کمجان و تالاب شورگل، یادگارلو و دورگه سنگی.


 

۷۴ گونه جانوری ایران در «لیست قرمز»

74، عددی که چندین سال است در حال تکرار شدن است. این عدد نشان می‌دهد با گذشت نزدیک به یک دهه از انتشار لیست جامع اتحادیه جهانی حفاظت از محیط زیست (IUCN) درباره گونه‌های جانوری در لیست قرمز در سال ۲۰۰۷، تغییر عمده‌ای در وضعیت بسیاری از گونه‌های جانوری در معرض تهدید ایران صورت نگرفته است.

سه سال پیش، در آستانه روز جهانی حیات وحش، سازمان حفاظت محیط زیست اعلام کرده بود که «اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت»، ۷۴ گونه از جاندران مختلف ایران را در «سیاهه قرمز» قرار داده است.


منبع: مرکز تحقیقات استراتژیک ریاست جمهوری





نوع مطلب : تنوع زیستی ایران، گونه های گیاهی و جانوری، تخریب زیستگاه ها، انقراض، تنوع زیستی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

بیشتر اکولوژیست‌ها دو جنبه از تنوع زیستی را برای اندازه‌گیری آن در نظر می‌گیرند: یکی فراوانی گونه‌ها، یعنی تعداد گونه‌ها در یک اجتماع، و دیگری فراوانی نسبی است که یکنواختی انتشار افراد در میان گونه‌های یک اجتماع است.

 

فراوانی گونه

این اندازه‌گیری تنها شمارش تعداد گونه‌های یافت شده در زمانی که مشاهده کننده از اجتماع نمونه می گیرد میباشد. فراوانی گونه را باS  نشان می‌دهند. تنها پیچیدگی در این اندازه‌گیری این است که این تعداد تا حدی بستگی به اندازهٔ نمونه‌ای دارد که مشاهده کننده برمی‌گزیند. زمانیکه نمونه‌برداری صورت میگیرد، افراد را یکی یکی و به شکل تصادفی برمی‌گزینند، و گونهٔ هر فرد را ثبت می‌کنند. در آغاز گونه‌های جدید را به شکل معمول می‌گیرند، ولی پس از گذشت زمان افراد بیشتری از گونه‌های پیشین خواهند بود. شاید هیچ‌گاه یافتن گونه‌های جدید پایان نیابد، ولی هر چه بیشتر کمیاب می‌شوند، با افزایش تعداد افراد مورد آزمایش، فراوانی گونه‌ها نیز افزایش می‌یابد. در آغاز تند و سپس کندتر.

زمانی که این رخداد پیش می‌آید، باید تصمیم گرفت که چه تعداد از افراد را قرار است بشماریم تا بگوییم S را برآورد کرده‌ایم. تکنیک‌هایی وجود دارند که با کاربرد شکل این منحنی عددی را که در نهایت ثابت می‌شود را برآورد می‌کند. یا اینکه می‌توان تصمیم گرفت که S را زمانی در نظر بگیریم که تعداد گونه‌های جدید کمتر از حد مشخصی (بعنوان مثال ٪۱) از افرادی شود که می‌شماریم. اندازه‌گیری فراوانی گونه‌ها اطلاعات مفیدی را به دست می‌دهد واین مزیت را دارد که به راحتی به نمودار تبدیل می‌شود و فهم آن ساده است و به آسانی می‌توان آن را به مخاطب عمومی توضیح داد. اغلب این تنها نوع از تنوع زیستی است که می‌توان به دست آورد، مگر اینکه محقق کار میدانی انجام دهد. در بسیاری از موقعیت‌ها، فراوانی گونه‌ها برای انجام مقایسه‌ها، به ویژه میان زیست‌گاه‌های جغرافیایی، کافی خواهد بود. با این همه، شمارهٔ فراوانی گونه‌ها (S) می‌تواند گمراه کننده باشد. دو اجتماع را در نظر بگیرید، هر دو با یک تعداد گونه، ولی در یکی از آنها یک گونهٔ معمول و افراد کمی از دیگر گونه‌ها وجود دارد، در حالی که در اجتماع دیگر تعداد برابری از هر گونه وجود دارد. به شکل ناخودآگاه ما اجتماعی راکه افراد به شکل یک‌نواختی در میان گونه‌های دیگر پخش شده‌اند را متنوع‌تر از اجتماعی که تقریباً همهٔ افرادش متعلق به یک گونه هستند در نظر می‌گیریم. برای وارد کردن این موضوع در شمارش خود، نیاز داریم که فراوانی نسبی را در نظر بگیریم.

 

فراوانی نسبی

می‌دانیم که در بیشتر اجتماع‌ها، برخی گونه‌ها معمول‌تر از دیگر گونه‌ها هستند و برخی نیز کمیابند. ولی شدت این پدیده از اجتماع به اجتماع و از موقعیتی به موقعیت دیگر متفاوت است. فرمول‌های ریاضی برای اندازه‌گیری یک‌نواختی پخش افراد در میان گونه‌ها وجود دارد و این گونه‌ها در برخی موارد مفید نیز هستند. ولی به خودی خود این مشکل را دارند که تنها یک‌نواختی را اندازه می‌گیریند و اطلاعات مهم دربارهٔ فراوانی گونه‌ها را از دست می‌دهند. چیزی که بیش از همه کاربردی است ترکیبی از فراوانی گونه‌ها و یک‌نواختی آنها است.

 

شاخص های تنوع گونه ای و نحوه محاسبه و اندازه گیری تنوع زیستی

بمنظور تعیین و اندازه گیری تنوع گونه ای، سه شاخص عمده شامل سیمپسون (Simpson), شانون وینر (Shano Weiner) و بریلوین (Brillouin) مورد استفاده بوم شناسان و محققین قرار میگیرد که در پست های بعدی به معرفی و نحوه استفاده از شاخص های مزبور و نیز برخی نرم افزارهای مورد استفاده در اندازه گیری تنوع گونه ای خواهیم پرداخت. 





نوع مطلب : تنوع زیستی، گونه های گیاهی و جانوری، 
برچسب ها : اندازه گیری تنوع زیستی، شاخص های تنوع زیستی، محاسبه غنای گونه ای،
لینک های مرتبط :


( کل صفحات : 4 )    1   2   3   4   


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
تماس با ما
 
 
بالای صفحه